--- title: Dyrektywa Siedliskowa (Dz.U.UE.L.1992.206.7) description: "Dyrektywa Siedliskowa (Dz.U.UE.L.1992.206.7) # [![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/31.jpg)](www.opengarden.org.pl) Dzienniki UE ### Dz.U.UE.L.1992.206.7 Akt obowiązujący Wersja od: 1 lipca 2013 r. ### DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. # w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ( dyrektywa…" url: "https://opengarden.org.pl/docs/dyrektywa-siedliskowa/" updated: "2023-06-18" category: Akty prawne tags: - natura 2000 - ochrona bioróżnorodności - ochrona siedlisk - ochrona środowiska - ochrona zwierząt - parlament europejski - ptaki - środowisko naturalne - Unia Europejska - zwierzęta --- # Dyrektywa Siedliskowa (Dz.U.UE.L.1992.206.7) Dyrektywa Siedliskowa (Dz.U.UE.L.1992.206.7) # [![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/31.jpg)](www.opengarden.org.pl) Dzienniki UE ### Dz.U.UE.L.1992.206.7 Akt obowiązujący Wersja od: 1 lipca 2013 r. ### DYREKTYWA RADY 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. # w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ( dyrektywa siedliskowa) ##### RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, ##### uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w szczególności jego art. 130s, ##### uwzględniając wniosek Komisji^(1), ##### uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego^(2), ##### uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego^(3), ##### a także mając na uwadze, co następuje: > *zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska, w tym ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory jest istotnym celem stanowiącym element realizacji ogólnego interesu Wspólnoty wyrażonego w art. 130r Traktatu;* > > > > polityka Wspólnoty Europejskiej i program działań w zakresie ochrony środowiska (na lata 1987-1992)^(4) przewidują środki dotyczące ochrony przyrody i zasobów naturalnych > > > > *uznając za główny cel niniejszej dyrektywy wspieranie zachowania różnorodności biologicznej przy uwzględnieniu wymagań gospodarczych, społecznych, kulturowych i regionalnych, niniejsza dyrektywa przyczynia się do realizacji ogólnego celu polegającego na trwałym rozwoju; zachowanie takiej różnorodności biologicznej może w niektórych przypadkach wymagać utrzymania lub wręcz pobudzania działalności człowieka;* > > > > *na europejskim terytorium Państw Członkowskich stan siedlisk przyrodniczych nadal się pogarsza i coraz większa liczba dzikich gatunków jest poważnie zagrożona; jeśli się uwzględni, iż zagrożone siedliska i gatunki tworzą część dziedzictwa naturalnego Wspólnoty i że dotyczące ich zagrożenia mają często charakter transgraniczny, konieczne jest w celu ich ochrony podjęcie środków na poziomie wspólnotowym;* > > > > *ze względu na zagrożenia niektórych typów siedlisk przyrodniczych i niektórych gatunków konieczne jest, w celu wspierania szybkiego wprowadzenia w życie środków zmierzających do ich ochrony, uznanie ich za mające priorytetowe znaczenie;* > > > > *w celu odtworzenia lub zachowania siedlisk przyrodniczych i gatunków, objętych zakresem zainteresowania Wspólnoty, we właściwym stanie ochrony, konieczne jest wyznaczenie specjalnych obszarów ochrony w celu stworzenia spójnej europejskiej sieci ekologicznej zgodnie z wyznaczonym harmonogramem;* > > > > wszelkie wyznaczone obszary, w tym obszary sklasyfikowane obecnie lub w przyszłości jako obszary specjalnej ochrony zgodnie z dyrektywą Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa^(5), będą musiały zostać włączone do spójnej europejskiej sieci ekologicznej; > > > > *jest właściwe, aby na każdym wyznaczonym obszarze wprowadzić konieczne środki przy uwzględnieniu realizowanych celów w dziedzinie ochrony;* > > > > *tereny kwalifikujące się do wyznaczenia na specjalne obszary ochrony są proponowane przez Państwa Członkowskie, ale jednocześnie należy ustanowić procedurę umożliwiającą w wyjątkowych przypadkach wyznaczenie terenu, który nie został zaproponowany przez Państwo Członkowskie, a który jest uznawany przez Wspólnotę za istotny dla utrzymania lub przetrwania typów siedlisk przyrodniczych lub gatunków o znaczeniu priorytetowym;* > > > > *należy dokonać odpowiedniej oceny każdego planu lub programu mogącego mieć istotny wpływ na cele w zakresie ochrony terenu, który został wyznaczony lub też zostanie wyznaczony w przyszłości;* > > > > *uznaje się, iż przyjęcie środków mających na celu wspieranie ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków o znaczeniu priorytetowym, będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, stanowi wspólną odpowiedzialność wszystkich państw członkowskich; te środki jednakże mogą wiązać się z nadmiernym obciążeniem finansowym dla niektórych państw członkowskich z jednej strony, ze względu na nierównomierne rozmieszczenie takich siedlisk oraz gatunków w całej Wspólnocie, oraz z drugiej strony, ze względu na to, że zasada "zanieczyszczający płaci" może mieć tylko ograniczone zastosowanie w szczególnym przypadku ochrony przyrody; 1* > > > > *dlatego też uzgodniono, iż w tym wyjątkowym przypadku powinno zostać zapewnione współfinansowanie ze środków Wspólnoty w ramach limitów środków udostępnianych na mocy decyzji Wspólnoty;* > > > > *planowanie zagospodarowania terenów i polityka rozwoju powinny zachęcać do utrzymania cech krajobrazu o dużym znaczeniu dla dzikiej fauny i flory;* > > > > *należy ustanowić system nadzoru stanu ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków objętych niniejszą dyrektywą;* > > > > *dla niektórych gatunków fauny i flory wymagany jest ogólny system ochrony w celu uzupełnienia dyrektywy 79/409/EWG; należy zapewnić środki gospodarowania niektórymi gatunkami, jeśli uzasadnia to stan ich ochrony, w tym zakaz stosowania niektórych środków chwytania lub zabijania, przewidując jednocześnie możliwość odstępstw pod pewnymi warunkami;* > > > > *w celu zapewnienia, że wykonanie przepisów niniejszej dyrektywy jest monitorowane, Komisja będzie okresowo przygotowywać zbiorcze sprawozdania, między innymi na podstawie informacji przesłanych jej przez Państwa Członkowskie, dotyczące stosowania przepisów prawa krajowego przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy;* > > > > *w celu wykonania niniejszej dyrektywy istotne jest pogłębianie wiedzy naukowej i technicznej; wobec tego właściwe jest wspieranie koniecznych prac badawczych i naukowych;* > > > > *postęp naukowy i techniczny oznacza, że musi istnieć możliwość dostosowania załączników; należy ustalić procedurę, według której Rada może zmieniać załączniki;* > > > > należy ustanowić komitet regulacyjny wspierający Komisję przy wykonywaniu niniejszej dyrektywy, w szczególności, gdy podejmowane są decyzje o współfinansowaniu przez Wspólnotę; > > > > *należy zapewnić środki dodatkowe regulujące ponowne wprowadzenie niektórych rodzimych gatunków fauny i flory oraz ewentualnego wprowadzenia gatunków obcych;* > > > > *edukacja i ogólne informacje dotyczące celów niniejszej dyrektywy są istotne dla zapewnienia jej skutecznego wykonania,* #### #### PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ: ![Dyrektywa Siedliskowa](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/natura200.jpg) Dyrektywa Siedliskowa ## Definicje #### Artykuł  1 Do celów niniejszej dyrektywy: ##### ***a)**ochrona oznacza* zespół środków wymaganych do zachowania lub odtworzenia siedlisk przyrodniczych oraz populacji gatunków dzikiej fauny i flory we właściwym stanie ochrony, określonym w lit. e) oraz i); ##### *b) siedliska przyrodnicze * oznaczają obszary lądowe lub wodne wyodrębnione w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne, zarówno całkowicie naturalne, jak i półnaturalne; ##### **c) ^2***typy siedlisk przyrodniczych będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty * oznaczają te siedliska w obrębie terytorium, określonym w art. 2, które: **i)**są zagrożone zanikiem w swoim naturalnym zasięgu; lub **ii)**mają niewielki zasięg naturalny w wyniku regresji lub z powodu ograniczonego ze swej istoty obszaru występowania; lub **iii) ^3**stanowią wybitne przykłady typowych cech jednego lub więcej z dziewięciu następujących regionów biogeograficznych: alpejskiego, atlantyckiego,czarnomorskiego, borealnego, kontynentalnego, makaronezyjskiego, śródziemnomorskiego, pannońskiego i stepowego. Te typy siedlisk są wymienione lub mogą być wymienione w **załączniku I**; ##### d) *typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu priorytetowym * oznaczają typy siedlisk przyrodniczych zagrożonych zanikiem, które występują na terytorium określonym w art. 2 i w odniesieniu do ochrony których Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu wielkości ich naturalnego zasięgu mieszczącego się w obrębie terytorium, określonego w art. 2; typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu priorytetowym są w załączniku I oznaczone gwiazdką*; ##### **e)***stan ochrony siedliska przyrodniczego\* oznacza sumę oddziaływań na siedlisko przyrodnicze oraz na jego typowe gatunki, które mogą mieć wpływ na jego długofalowe naturalne rozmieszczenie, strukturę i funkcje oraz na długoterminowe przetrwanie jego typowych gatunków w obrębie terytorium, o którym mowa w art. 2. ##### Stan ochrony siedliska przyrodniczego zostanie uznany za "właściwy", jeśli: **–** jego naturalny zasięg i obszary mieszczące się w obrębie tego zasięgu są stałe lub się powiększają, **–** szczególna struktura i funkcje konieczne do jego długotrwałego zachowania istnieją i prawdopodobnie będą istnieć w dającej się przewidzieć przyszłości, oraz **–** stan ochrony jego typowych gatunków jest właściwy, w rozumieniu lit. i); ##### f) *siedlisko gatunku * oznacza środowisko określone przez szczególne czynniki abiotyczne i biotyczne, w którym gatunek ten żyje w dowolnym stadium swojego cyklu biologicznego; ##### g)^4, *gatunki będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty* oznaczają te gatunki, które w obrębie terytorium określonego w art. 2 są: **i)** zagrożone, z wyjątkiem tych gatunków, których naturalny zasięg na tym terytorium jest znikomy i które nie są zagrożone lub podatne na zagrożenie w zachodnim regionie palearktycznym; lub **ii)**podatne na zagrożenie, to znaczy takie, o których sądzi się, że mogą w najbliższej przyszłości przejść do kategorii gatunków zagrożonych, jeśli czynniki będące przyczyną zagrożenia będą na nie nadal oddziaływać; lub **iii)**rzadkie, to znaczy o niewielkich populacjach, które nie są obecnie ani zagrożone, ani podatne na zagrożenie, ale podlegają ryzyku zagrożenia. Gatunki występują w obrębie ograniczonych obszarów geograficznych lub są znacznie rozproszone na większym obszarze, lub **iv)** endemiczne i wymagające specjalnej uwagi ze względu na szczególny charakter ich siedliska i/lub potencjalne oddziaływanie ich eksploatacji na te siedliska i/lub potencjalne oddziaływanie ich eksploatacji na stan ich ochrony. Gatunki te są wymienione lub mogą być wymienione w załączniku II i/lub w załączniku IV albo V; ##### h) *gatunki o znaczeniu priorytetowym * oznaczają gatunki wymienione w lit. g) ppkt i), w odniesieniu do ochrony których Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z powodu wielkości ich naturalnego zasięgu mieszczącego się w obrębie terytorium, o którym mowa w art. 2; te gatunki o znaczeniu priorytetowym są w załączniku II oznaczone gwiazdką; ##### i) *stan ochrony gatunków * oznacza sumę oddziaływań na te gatunki, mogących mieć wpływ na ich długofalowe rozmieszczenie i obfitość ich populacji w obrębie terytorium, o którym mowa w art. 2. Stan ochrony gatunków zostanie uznany za "właściwy" jeśli: – dane o dynamice liczebności populacji rozpatrywanych gatunków wskazują, że same utrzymują się w skali długoterminowej jako trwały składnik swoich siedlisk przyrodniczych; – naturalny zasięg gatunków nie zmniejsza się ani nie ulegnie zmniejszeniu w dającej się przewidzieć przyszłości, oraz – istnieje i prawdopodobnie będzie istnieć siedlisko wystarczająco duże, aby utrzymać swoje populacje przez dłuższy czas; ##### j) *teren * oznacza geograficznie określony obszar o wyraźnie wyznaczonym rozmiarze; ##### k) *teren mający znaczenie dla Wspólnoty * oznacza teren, który w regionie lub regionach biogeograficznych, do których należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia typu siedliska przyrodniczego we właściwym stanie ochrony, wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II, a także może się znacząco przyczynić do spójności sieci *Natura 2000, *o której mowa w art. 3 i/lub przyczynia się znacząco do zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu lub regionów biogeograficznych. W przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach terenom mającym znaczenie dla Wspólnoty odpowiadają tereny w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, stanowiące fizyczne lub biologiczne czynniki istotne dla ich życia lub reprodukcji; ##### l) *specjalny obszar ochrony * oznacza teren mające znaczenie dla Wspólnoty wyznaczony przez Państwa Członkowskie w drodze ustawy, decyzji administracyjnej i/lub umowy, na którym są stosowane konieczne środki ochronne w celu zachowania lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych i/lub populacji gatunków, dla których teren został wyznaczony; ##### m) *okaz * oznacza każde zwierzę lub roślinę, żywe lub martwe, należące do gatunków wymienionych w załącznikach IV i V, dowolną część lub ich pochodną oraz inne towary, które wydają się być częściami lub produktami otrzymanymi ze zwierząt lub roślin tych gatunków, według załączonego dokumentu, opakowania, oznaczenia lub etykiety albo na podstawie innych okoliczności; ##### n) *komitet * oznacza komitet ustanowiony zgodnie z art. 20. #### Artykuł 2 1.  Niniejsza dyrektywa ma na celu przyczynienie się do zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na europejskim terytorium Państw Członkowskich, do którego stosuje się Traktat. 1. ^5 Środki podejmowane zgodnie z niniejszą dyrektywą mają na celu zachowanie lub odtworzenie, we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty. 1.  Środki podejmowane zgodnie z niniejszą dyrektywą uwzględniają wymogi gospodarcze, społeczne i kulturowe oraz cechy regionalne i lokalne. ## [![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/natura-2000_news_image_big_gallery.png)](https://natura2000.gdos.gov.pl/) ## **Ochrona siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków** #### Artykuł 3 1. Zostanie stworzona spójna europejska sieć ekologiczna specjalnych obszarów ochrony, pod nazwą *Natura 2000*. Ta sieć, złożona z terenów, na których znajdują się typy siedlisk przyrodniczych wymienione w załączniku I i siedliska gatunków wymienione w załączniku II, umożliwi zachowanie tych typów siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków we właściwym stanie ochrony w ich naturalnym zasięgu lub, w stosownych przypadkach, ich odtworzenie. ##### Sieć *Natura 2000 * obejmie specjalne obszary ochrony sklasyfikowane przez Państwa Członkowskie zgodnie z dyrektywą 79/409/EWG. 1. Każde Państwo Członkowskie bierze udział w tworzeniu *Natury 2000 *proporcjonalnie do występowania na jego terytorium typów siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, o których mowa w ust. 1. W tym celu każde Państwo Członkowskie wyznacza, zgodnie z art. 4, tereny stanowiące specjalne obszary ochrony przy uwzględnieniu celów określonych w ust. 1. 1. Państwa Członkowskie, w razie potrzeby, podejmują starania w celu poprawy ekologicznej spójności *Natury 2000 *poprzez zachowanie oraz, w stosownych przypadkach, rozwinięcie cech krajobrazu o dużym znaczeniu dla dzikiej fauny i flory, jak to określono w art. 10. #### Artykuł  4 1. Na podstawie kryteriów określonych w załączniku III (etap 1) oraz stosownych informacji naukowych każde Państwo Członkowskie proponuje wykaz terenów, wskazując, które typy siedlisk przyrodniczych z załącznika I i które gatunki z załącznika II są rodzime w odniesieniu do terytorium, na którym tereny się znajdują. W przypadku gatunków zwierząt rozmieszczonych na dużych obszarach, te tereny odpowiadają miejscom w obrębie naturalnego zasięgu tych gatunków, w których występują fizyczne lub biologiczne czynniki istotne dla ich życia i reprodukcji. W przypadku gatunków wodnych, o zasięgu obejmującym duże obszary, te tereny zostaną zaproponowane tylko tam, gdzie istnieje dający się jednoznacznie określić obszar, na którym występują fizyczne i biologiczne czynniki istotne dla ich życia i reprodukcji. W stosownych przypadkach Państwa Członkowskie proponują przyjęcie wykazu terenów w świetle wyników nadzoru, określonego w art. 11. Niniejszy wykaz zostaje przekazany Komisji w ciągu trzech lat od notyfikacji niniejszej dyrektywy, wraz z informacją na temat każdego terenu. Taka informacja obejmuje mapę terenu, jego nazwę, lokalizację, wielkość oraz dane wynikające z zastosowania kryteriów wymienionych w załączniku III (etap I), przedstawione na formularzu określonym przez Komisję zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 21. 1. **^6** Na podstawie kryteriów określonych w załączniku III (etap 2) i w ramach zarówno każdego z dziewięciu regionów biogeograficznych wymienionych w art. 1 lit. c) ppkt iii), jak i całego terytorium określonego w art. 2 ust. 1, Komisja, w porozumieniu z każdym Państwem Członkowskim, opracowuje projekt wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, oparty o wykazy poszczególnych Państw Członkowskich, wskazujący te tereny, które utraciły jeden lub więcej typów siedlisk przyrodniczych albo jeden lub więcej gatunków o znaczeniu priorytetowym. Państwa Członkowskie, w których tereny, obejmujące jeden lub więcej typów siedlisk przyrodniczych albo jeden lub więcej gatunków o znaczeniu priorytetowym stanowią więcej niż 5 % ich terytorium, mogą, w porozumieniu z Komisją, wystąpić o bardziej elastyczne stosowanie kryteriów wymienionych w załączniku III (etap 2) przy wyborze wszystkich terenów mających znaczenie dla Wspólnoty znajdujących się na ich terytorium. Wykaz terenów wybranych jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty, określający te spośród nich, które obejmują jeden lub więcej typów siedlisk przyrodniczych albo jeden lub więcej gatunków o znaczeniu priorytetowym, zostaje przyjęty przez Komisję zgodnie z procedurą określoną w art. 21. 1. Wykaz określony w ust. 2 sporządza się w ciągu sześciu lat od notyfikacji niniejszej dyrektywy. 1. Po zatwierdzeniu terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty zgodnie z procedurą określoną w ust. 2 zainteresowane Państwa Członkowskie możliwie najszybciej, nie później niż w ciągu sześciu lat, wyznaczają ten teren jako specjalny obszar ochrony, ustalając priorytetowe działania w świetle znaczenia tych terenów dla zachowania lub odtworzenia, we właściwym stanie ochrony, typu siedliska przyrodniczego wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II, a także do celów spójności *Natury 2000 *oraz w świetle zagrożenia degradacją lub zniszczeniem, na które narażone są te tereny. 1. Wraz z umieszczeniem terenu w wykazie określonym w ust. 2 akapit trzeci podlega on przepisom art. 6 ust. 2, 3 i 4. #### Artykuł 5 1. W wyjątkowych przypadkach, gdy Komisja stwierdzi, że krajowy wykaz, o którym mowa w art. 4 ust. 1, nie wymienia terenu, na którym znajduje się typ siedliska przyrodniczego lub gatunek o znaczeniu priorytetowym na podstawie stosownych, wiarygodnych informacji naukowych, a który uważa ona za istotny dla zachowania tego typu siedliska przyrodniczego o znaczeniu priorytetowym lub dla przetrwania tego gatunku o znaczeniu priorytetowym, zainicjowana zostaje dwustronna procedura konsultacji między danym Państwem Członkowskim a Komisją, mająca na celu porównanie danych naukowych wykorzystywanych przez każde z nich. 1. Jeśli z chwilą zakończenia okresu konsultacji, nieprzekraczającego sześciu miesięcy, spór nie zostanie rozwiązany, Komisja przekazuje Radzie wniosek odnoszący się do wyboru terenu jako terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty. 1. Rada, stanowiąc jednomyślnie, podejmuje decyzję w ciągu trzech miesięcy od daty przedłożenia wniosku. 1. W czasie konsultacji i oczekiwania na decyzję Rady dany teren podlega przepisom art. 6 ust. 2. #### Artykuł 6 1. Dla specjalnych obszarów ochrony Państwa Członkowskie tworzą konieczne środki ochronne obejmujące, jeśli zaistnieje taka potrzeba, odpowiednie plany zagospodarowania opracowane specjalnie dla tych terenów bądź zintegrowane z innymi planami rozwoju oraz odpowiednie środki ustawowe, administracyjne lub umowne, odpowiadające ekologicznym wymaganiom typów siedlisk przyrodniczych, wymienionych w załączniku I, lub gatunków, wymienionych w załączniku II, żyjących na tych terenach. 1. Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu uniknięcia na specjalnych obszarach ochrony pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków, jak również w celu uniknięcia niepokojenia gatunków, dla których zostały wyznaczone takie obszary, o ile to niepokojenie może mieć znaczenie w stosunku do celów niniejszej dyrektywy. 1. Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa. 1. Jeśli pomimo negatywnej oceny skutków dla danego terenu oraz braku rozwiązań alternatywnych, plan lub przedsięwzięcie musi jednak zostać zrealizowane z powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym interesów mających charakter społeczny lub gospodarczy, Państwo Członkowskie stosuje wszelkie środki kompensujące konieczne do zapewnienia ochrony ogólnej spójności *Natury* *2000*. O przyjętych środkach kompensujących Państwo Członkowskie informuje Komisję. Jeżeli dany teren obejmuje typ siedliska przyrodniczego i/lub jest zamieszkały przez gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne względy, na które można się powołać, to względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska lub po wyrażeniu opinii przez Komisję, innych powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego. Artykuł 7 Obowiązki wynikające z art. 6 ust. 2, 3 i 4 niniejszej dyrektywy zastępują wszelkie obowiązki wynikające z art. 4 ust. 4 zdanie pierwsze dyrektywy 79/409/EWG w odniesieniu do obszarów sklasyfikowanych zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy lub uznanych w podobny sposób na mocy art. 4 ust. 2, poczynając od daty wykonania niniejszej dyrektywy albo od daty klasyfikacji lub uznania przez Państwo Członkowskie na mocy dyrektywy 79/409/EWG, gdy ta ostatnia data jest późniejsza. #### Artykuł 8 1. Równolegle z projektami dotyczącymi terenów kwalifikujących się do wyznaczenia jako specjalne obszary ochrony, na których występują typy siedlisk przyrodniczych i/lub gatunki o znaczeniu priorytetowym, Państwa Członkowskie przesyłają Komisji, w stosownych przypadkach, swoje preliminarze odnoszące się do współfinansowania przez Wspólnotę, uznawanego przez nie za konieczne, aby mogły wypełnić swoje obowiązki zgodnie z art. 6 ust. 1. 1. Komisja w porozumieniu z każdym zainteresowanym Państwem Członkowskim określa dla terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, w odniesieniu do których Państwo Członkowskie ubiega się o współfinansowanie, środki konieczne do zachowania lub odtworzenia typów siedlisk przyrodniczych i gatunków o znaczeniu priorytetowym występujących na tych terenach we właściwym stanie ochrony, a także całkowite koszty tych środków. 1. Komisja w porozumieniu z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi szacuje zakres finansowania, w tym współfinansowania, koniecznego do realizacji środków, określonych w ust. 2, między innymi uwzględniając skupienie na terytorium Państwa Członkowskiego typów siedlisk przyrodniczych i/lub gatunków o znaczeniu priorytetowym oraz względnych obciążeń, które pociągają za sobą wymagane środki. 1. ^7 Zgodnie z oceną, określoną w ust. 2 i 3, biorąc pod uwagę dostępne źródła finansowania na mocy właściwych instrumentów Wspólnoty i zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 21, Komisja przyjmuje priorytetowe ramy działań dotyczące współfinansowania, które należy podjąć z chwilą, gdy teren zostanie wyznaczony na mocy art. 4 ust. 4. 1. ^8 Środki, które nie zostały włączone do ram działań ze względu na brak wystarczających zasobów oraz te włączone do wspomnianych powyżej ram działań, które jednak nie otrzymały koniecznego współfinansowania lub były tylko częściowo dofinansowane, zostają ponownie rozpatrzone, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 21, w kontekście przeprowadzanego co dwa lata przeglądu ram działań i mogą, w okresie oczekiwania na taki przegląd, zostać odroczone przez Państwa Członkowskie. Ten przegląd uwzględnia, w stosownych przypadkach, nową sytuację danego terenu. 1. Na obszarach, gdzie środki zależne od współfinansowania zostały odroczone, Państwa Członkowskie powstrzymują się od stosowania nowych środków, które mogą spowodować pogorszenie stanu tych obszarów. #### Artykuł 9 Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 21, okresowo dokonuje przeglądu przyczyniania się sieci *Natura* *2000 *do osiągnięcia celów, określonych w art. 2 i 3. W tym kontekście może być rozważone zdeklasyfikowanie specjalnego obszaru ochrony, tam gdzie jest to uzasadnione naturalnymi zmianami stwierdzonymi w wyniku nadzoru przewidzianego w art. 11. #### Artykuł 10 Państwa Członkowskie, planując zagospodarowanie terenów i formułując politykę rozwoju, w szczególności mając na względzie poprawę ekologicznej spójności sieci *Natura 2000,* dążą tam gdzie uznają to za konieczne, do pobudzania zagospodarowywania elementów krajobrazu, które mają duże znaczenie dla dzikiej fauny i flory. Są to elementy, które ze względu na swą liniową lub ciągłą strukturę (takie jak rzeki i ich brzegi albo tradycyjne systemy oznaczania granic terenu) bądź pełnioną funkcję ostoi (takie jak stawy lub niewielkie lasy) są istotne dla migracji, rozprzestrzeniania i wymiany genetycznej dzikich gatunków. #### Artykuł 11 Państwa Członkowskie prowadzą nadzór nad stanem ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków, o których mowa w art. 2, ze szczególnym uwzględnieniem typów siedlisk przyrodniczych i gatunków o znaczeniu priorytetowym. ## ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/r.jpg) ## **Ochrona gatunków** #### Artykuł 12 1. Państwa Członkowskie podejmą wymagane środki w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony gatunków zwierząt wymienionych w załączniku IV lit. a) w ich naturalnym zasięgu, zakazujące: a) jakichkolwiek form celowego chwytania lub zabijania okazów tych gatunków dziko występujących b) celowego niepokojenia tych gatunków, w szczególności podczas okresu rozrodu, wychowu młodych, snu zimowego i migracji c) celowego niszczenia lub wybierania jaj d) pogarszania stanu lub niszczenia terenów rozrodu lub odpoczynku. 1. W odniesieniu do tych gatunków Państwa Członkowskie wprowadzają zakaz przetrzymywania, transportu, sprzedaży lub wymiany oraz oferowania do sprzedaży lub wymiany okazów pozyskanych ze stanu dzikiego, z wyjątkiem tych pozyskanych legalnie przed wprowadzeniem w życie niniejszej dyrektywy. 1. Zakazy przewidziane w ust. 1 lit. a) i b) i w ust. 2 odnoszą się do wszystkich etapów życia tych zwierząt, do których stosuje się niniejszy artykuł. 1. Państwa Członkowskie ustanawiają system monitorowania przypadkowego chwytania lub zabijania gatunków zwierząt wymienionych w załączniku IV lit. a). W świetle zebranych informacji Państwa Członkowskie podejmują dalsze badania lub środki ochronne, wymagane w celu zapewnienia, aby przypadkowe chwytanie i zabijanie nie miało znacznego negatywnego wpływu na te gatunki. #### Artykuł 13 1. Państwa Członkowskie podejmują wymagane środki w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony gatunków roślin, wymienionych w załączniku IV lit. b), zakazujące: a) celowego zrywania, zbierania, ścinania, wyrywania lub niszczenia roślin tych gatunków w ich naturalnym zasięgu, dziko występujących; b) przetrzymywania, transportu, sprzedaży lub wymiany oraz oferowania do sprzedaży lub wymiany okazów tych gatunków pozyskanych ze stanu dzikiego, z wyjątkiem okazów pozyskanych legalnie przed wprowadzeniem w życie niniejszej dyrektywy. 1. Zakazy określone w ust. 1 lit. a) i b) odnoszą się do wszystkich stadiów biologicznego cyklu roślin, do których stosuje się niniejszy artykuł. #### Artykuł 14 1. Jeśli w świetle nadzoru przewidzianego w art. 11 Państwa Członkowskie uznają to za konieczne, podejmują one środki w celu zapewnienia, aby pozyskanie ze stanu dzikiego okazów gatunków dzikiej fauny i flory, wymienionych w załączniku V, a także ich eksploatacja, było zgodne z ich zachowaniem we właściwym stanie ochrony. 1. Tam, gdzie takie środki są uznane za niezbędne, obejmują one kontynuację nadzoru przewidzianego w art. 11. Takie środki mogą także obejmować w szczególności: – regulacje dotyczące dostępu do niektórych własności, – czasowy lub lokalny zakaz pozyskiwania okazów dziko występujących i eksploatacji niektórych populacji, – regulacje dotyczące okresów i/lub metod pozyskiwania okazów, – stosowanie, gdy okazy są pozyskiwane, zasad polowania i zasad połowu ryb, które uwzględniają ochronę takich populacji, – ustanowienie systemu zezwoleń na pozyskiwanie okazów lub systemu limitów, – regulacje dotyczące nabywania okazów, ich sprzedaży, oferowania do sprzedaży, przetrzymywania w celu sprzedaży lub transportu w celu sprzedaży, – hodowlę gatunków zwierząt w niewoli oraz sztuczne rozmnażanie gatunków roślin, w ściśle kontrolowanych warunkach, w celu zmniejszenia pozyskiwania okazów gatunków dziko występujących, – ocenę skutków przyjętych środków. #### Artykuł 15 W odniesieniu do chwytania lub zabijania gatunków dzikiej fauny, wymienionych w załączniku V lit. a) oraz w przypadkach, gdy zgodnie z art. 16 stosowane są odstępstwa w zakresie pozyskiwania, chwytania lub zabijania gatunków wymienionych w załączniku IV lit. a) Państwa Członkowskie wprowadzają zakaz używania wszelkich środków mogących spowodować lokalny zanik lub poważne zaburzenie populacji tych gatunków, w szczególności: a) używania środków chwytania i zabijania, wymienionych w załączniku VI lit. a); b) wszelkich form chwytania lub zabijania ze środków transportu określonych w załączniku VI lit. b). #### Artykuł 16 1. Pod warunkiem, że nie ma zadowalającej alternatywy i że odstępstwo nie jest szkodliwe dla zachowania populacji danych gatunków we właściwym stanie ochrony w ich naturalnym zasięgu, Państwa Członkowskie mogą wprowadzić odstępstwa od przepisów art. 12, 13, 14 i 15 lit. a) i b): a) w interesie ochrony dzikiej fauny i flory oraz ochrony siedlisk przyrodniczych; b) aby zapobiec poważnym szkodom, w szczególności w odniesieniu do upraw, zwierząt gospodarskich, lasów, połowów ryb, wód oraz innych rodzajów własności; c) w interesie zdrowia i bezpieczeństwa publicznego lub z innych powodów o charakterze zasadniczym wynikających z nadrzędnego interesu publicznego, w tym z powodów o charakterze społecznym lub gospodarczym oraz powodów związanych z korzystnymi skutkami o podstawowym znaczeniu dla środowiska; d) do celów związanych z badaniami i edukacją, z odbudową populacji i ponownym wprowadzeniem określonych gatunków oraz dla koniecznych do tych celów działań reprodukcyjnych, włączając w to sztuczne rozmnażanie roślin; e) aby umożliwić, w ściśle nadzorowanych warunkach, w sposób wybiórczy i w ograniczonym stopniu, pozyskiwanie lub przetrzymywanie niektórych okazów gatunków wymienionych w załączniku IV, w ograniczonej liczbie określonej przez właściwe władze krajowe. 1. Państwa Członkowskie co dwa lata przesyłają Komisji, w formie ustalonej przez komitet, sprawozdanie na temat odstępstw stosowanych na mocy ust. 1. Komisja wydaje swoją opinię na temat tych odstępstw w maksymalnym terminie 12 miesięcy od otrzymania sprawozdania i przedstawia ją komitetowi. 1. W sprawozdaniach podaje się: a) gatunki, które podlegają odstępstwom i powód odstępstwa, w tym charakter zagrożenia, w stosownych przypadkach, wraz z odniesieniem do odrzuconych rozwiązań alternatywnych i wykorzystanych danych naukowych; b) środki, przyrządy lub metody chwytania bądź zabijania gatunków zwierząt, na które wydano pozwolenie oraz powody ich wykorzystania; c) okoliczności wskazujące, kiedy i gdzie dopuszczono takie odstępstwa; d) organ upoważniony do oświadczania i sprawdzania, czy wymagane warunki są spełnione oraz decydowania, które środki, przyrządy lub metody mogą być stosowane, w jakich granicach i przez jakie jednostki, a także kto ma wykonać dane zadanie; e) stosowane środki nadzoru oraz uzyskane wyniki. ## ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/ek21.jpg) ## **Informacja** #### Artykuł 17 1. Co sześć lat od daty zakończenia okresu ustanowionego w art. 23 Państwa Członkowskie opracowują sprawozdanie na temat wykonania środków podjętych na podstawie niniejszej dyrektywy. Takie sprawozdanie obejmuje w szczególności informacje dotyczące środków ochrony przewidzianych w art. 6 ust. 1 oraz ocenę ich wpływu na stan ochrony typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I i gatunków z załącznika II, a także główne wyniki nadzoru określonego w art. 11. Sprawozdanie, w formie ustalonej przez komitet, jest przekazywane Komisji i udostępniane społeczeństwu. 1. Komisja przygotowuje zbiorcze sprawozdanie na podstawie sprawozdań określonych w ust. 1. To sprawozdanie zawiera odpowiednią ocenę osiągniętego postępu, w szczególności przyczyniania się *Natury 2000 *do osiągnięcia celów ustanowionych w art. 3. Projekt części sprawozdania, obejmujący informacje dostarczone przez Państwo Członkowskie, jest przekazywany danemu Państwu Członkowskiemu do weryfikacji. Po przedłożeniu komitetowi ostateczna wersja sprawozdania zostaje opublikowana przez Komisję, nie później niż w dwa lata po otrzymaniu sprawozdań określonych w ust. 1 i zostaje przekazana Państwom Członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu. 1. Państwa Członkowskie mogą oznaczyć obszary wyznaczone na mocy niniejszej dyrektywy za pomocą ogłoszeń Wspólnoty opracowanych w tym celu przez komitet. ## **Badania** #### Artykuł 18 1. Państwa Członkowskie i Komisja wspierają konieczne badania i prace naukowe, mając na względzie cele ustanowione w art. 2 oraz obowiązki przewidziane w art. 11. Prowadzą one wymianę informacji do celów właściwej koordynacji badań przeprowadzanych na poziomie Państwa Członkowskiego i Wspólnoty. 1. Szczególną uwagę zwraca się na prace naukowe konieczne do wykonania art. 4 i 10 oraz wspiera się transgraniczne badania prowadzone w ramach współpracy między Państwami Członkowskimi. ## **Procedura zmiany załączników** #### Artykuł 19 Zmiany konieczne do dostosowania załączników I, II, III, V i VI do postępu naukowo-technicznego są przyjmowane przez Radę, stanowiącą większością kwalifikowaną, na wniosek Komisji. Zmiany konieczne do dostosowania załącznika IV do postępu naukowo-technicznego są przyjmowane przez Radę stanowiącą jednomyślnie, na wniosek Komisji. ## **Komitet** #### Artykuł 20 ^9 Komisję wspomaga Komitet. #### Artykuł 21 ^10 1. W przypadku odniesienia się do niniejszego artykułu - art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE^(6) stosuje się z uwagi na przepisy zawarte w jej art. 8. Okres ustanowiony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące. 1. Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny. ## ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/301.jpg) ## **Przepisy uzupełniające** #### Artykuł 22 W wykonaniu przepisów niniejszej dyrektywy Państwa Członkowskie: a) badają celowość ponownego wprowadzenia gatunków z załącznika IV, rodzimych na ich terytorium, co może się przyczynić do ich ochrony, pod warunkiem, że badanie, uwzględniające również doświadczenie zdobyte w innych Państwach Członkowskich i gdziekolwiek indziej, wykazało, że takie ponowne wprowadzenie przyczynia się skutecznie do przywrócenia tych gatunków we właściwym stanie ochrony oraz że ma miejsce dopiero po przeprowadzeniu odpowiednich konsultacji z zainteresowaną społecznością; b) zapewniają, aby celowe wprowadzenie do stanu dzikiego dowolnego gatunku, który nie jest rodzimy na ich terytorium było uregulowane w taki sposób, by nie zaszkodzić siedliskom przyrodniczym w obrębie ich naturalnego zasięgu lub dzikiej rodzimej faunie i florze oraz, jeśli uznają to za konieczne, wprowadzają zakaz takiego wprowadzenia. Otrzymane wyniki oceny zostają przekazane do wiadomości komitetu; c) wspierają edukację i ogólne informacje na temat potrzeby ochrony gatunków dzikiej fauny i flory oraz ochrony ich siedlisk i siedlisk przyrodniczych. ## **Przepisy końcowe** #### Artykuł 23 1. Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie dwóch lat od jej opublikowania. Niezwłocznie powiadomią o tym Komisję. 1. Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie. 1. Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą. #### Artykuł 24 **Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.** Sporządzono w Brukseli, dnia 21 maja 1992 r. | | *W imieniu Rady* | | --- | --- | | | Arlindo MARQUES CUNHA | | | *Przewodniczący* | ______ ^(1) Dz.U. C 247 z 21.9.1988, str. 3 oraz Dz.U C 195 z 3.8.1990, str. 1. ^(2) Dz.U. C 75 z 20.3.1991, str. 12. ^(3) Dz.U. C 31 z 6.2.1991, str. 25. ^(4) Dz.U. C 328 z 7.12.1987, str. 1. ^(5) Dz.U. L 103 z 25.4.1979, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 91/244/EWG (Dz.U. L 115 z 8.5.1991, str. 41). ^(6) Decyzja Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiająca warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23). ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/21.jpg) **ZAŁĄCZNIKI** **ZAŁĄCZNIK I  ****^11** **TYPY SIEDLISK PRZYRODNICZYCH BĘDĄCE PRZEDMIOTEM ZAINTERESOWANIA WSPÓLNOTY, KTÓRYCH OCHRONA WYMAGA WYZNACZENIA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY** **Interpretacja** Wskazówki do interpretacji typów siedlisk naturalnych znajdują się w "Podręczniku interpretacji siedlisk naturalnych w Unii Europejskiej ", w wersji zatwierdzonej przez komitet ustanowiony zgodnie z art. 20 ("Komitet ds. Siedlisk Naturalnych") i opublikowanej przez Komisję Europejską^(+). Kody odpowiadają kodom Natura 2000. Symbol "*" oznacza typy siedlisk o znaczeniu priorytetowym. #### **1. SIEDLISKA NADBRZEŻNE I HALOFILNE** ##### **11, Otwarte morze i obszary pływowe** 1110 Piaszczyste wybrzeża, które są nieco przykryte wodą morską przez cały czas 1120 * Łąki podwodne utworzone przez Posidonia (Posidonion oceanicae) 1130 Estuaria 1140 Muliste i piaszczyste płycizny przybrzeżne nieprzykryte wodą morską w czasie odpływu 1150 *Laguny przybrzeżne 1160 Wielkie, płytkie ujścia rzek i zatok 1170 Rafy 1180 Morskie "kolumny" wytworzone przez wyciekające gazy 1. ##### **Morskie wybrzeża klifowe oraz żwirowe lub kamieniste plaże** 1210 Jednoroczna roślinność przy linii przyboju 1220 Wieloletnia roślinność wybrzeży skalistych 1230 Porośnięte roślinnością klify wybrzeży atlantyckich i bałtyckich 1240 Porośnięte roślinnością klify wybrzeży śródziemnomorskich (z endemicznymi gatunkami Limonium spp.) 1250 Porośnięte roślinnością klify wybrzeży makaronezyjskich (roślinność endemiczna dla tych wybrzeży) 1. ##### **Atlantyckie i kontynentalne słone błota (marsze) i słone łąki** 1310 Salicornia i inne rośliny jednoroczne kolonizujące muły i piaski 1320 Szuwary ze Spartina (Spartinion maritimae) 1330 Atlantyckie słone łąki (Glauco-Puccinellietalia maritimae) 1340 * Kontynentalne słone łąki 1. ##### **Śródziemnomorskie i termoatlantyckie słone mokradła przybrzeżne (marsze) i słone łąki** 1410 Śródziemnomorskie słone łąki (Juncetalia maritimi) 1420 Śródziemnomorskie i termoatlantyckie halofilne zarośla (Sarcocornetea fruticosi) 1430 Iberyjskie halonitrofilne zarośla (Pegano-Salsoletea) 1. ##### **Słone i gipsowe stepy kontynentalne** 1510 * Śródziemnomorskie stepy słone (Limonietalia) 1520 * Iberyjskie stepy gipsowe (Gypsophiletalia) 1530 * Pannońskie słone stepy i słone mokradła przybrzeżne (marsze) 1. ##### **Archipelag bałtycko-borealny, obszary przybrzeżne i pagórkowate** 1610 Bałtyckie wyspy oz z roślinnością piaszczystych, skalistych i żwirowych plaż oraz roślinnością strefy sublitoralnej 1620 Borealne bałtyckie wysepki i małe wyspy 1630 * Borealne bałtyckie łąki przybrzeżne 1640 Borealne bałtyckie piaszczyste plaże z roślinnością wieloletnią 1650 Borealne bałtyckie wąskie przesmyki #### 2. WYDMY PRZYBRZEŻNE PIASZCZYSTE I WYDMY KONTYNENTALNE ##### **21. Wydmy piaszczyste na wybrzeżach Atlantyku, Morza Północnego i Bałtyku** 2110 Inicjalne stadia wydm wędrujących 2120 Wydmy wędrujące wzdłuż linii brzegowych z Ammophila arenaria ("wydmy białe") 2130 * Ustabilizowane wydmy z roślinnością trawiastą ("wydmy szare") 2140 * Ustabilizowane, bezwapniowe wydmy z Empetrum nigrum 2150 * Ustabilizowane, bezwapniowe wydmy atlantyckie (Calluno-Ulicetea) 2160 Wydmy z Hippophaë rhamnoides 2170 Wydmy z Salix repens ssp. argentea (Salicion arenariae) 2180 Porośnięte lasem wydmy wybrzeża atlantyckiego, kontynentalnego i borealnego 2190 Wilgotne obniżenia wydmowe 21A0 Piaszczyste niziny nadbrzeżne (machairs) (* w Irlandii) 1. ##### **Wydmy piaszczyste wybrzeży śródziemnomorskich** 2210 Ustabilizowane wydmy piaszczyste Crucianellion maritimae 2220 Wydmy z Euphorbia terracina 2230 Wydmowe murawy z Malcolmietalia 2240 Wydmowe murawy Brachypodietalia z roślinnością jednoroczną 2250 * Zarośla jałowcowe na wydmach (Juniperus spp.) 2260 Wydmowe zarośla twardolistne Cisto-Lavenduletalia 2270 * Wydmy porośnięte Pinus pinea i/lub Pinus pinaster 1. ##### **Wydmy kontynentalne, stare i bezwapniowe** 2310 Suche, piaszczyste wrzosowiska z Calluna i Genista 2320 Suche, piaszczyste wrzosowiska z Calluna i Empetrum nigrum 2330 Otwarte murawy wydm kontynentalnych z Corynephorus i Agrostis 2340 * Pannońskie wydmy kontynentalne #### 3. SIEDLISKA SŁODKOWODNE ##### **3.1 Wody stojące** 3110 Wody oligotroficzne, zawierające bardzo niewiele składników mineralnych na piaszczystych równinach (Littorelletalia uniflorae) 3120 Wody oligotroficzne, zawierające bardzo niewiele składników mineralnych Isoetes spp., na zachodnio-śródziemnomorskich piaszczystych równinach 3130 Oligotroficzne do mezotroficznych wody stojące z roślinnością Littorelletea uniflorae oraz/lub Isoëto-Nan-ojuncetea 3140 Twarde oligomezotroficzne wody z roślinnością bentosową formacji tzw. "łąki" ramienicowe (Chara spp.) 3150 Naturalne jeziora eutroficzne z roślinnością typu Magnopotamion lub Hydrocharition 3160 Naturalne jeziora i stawy dystroficzne 3170 * Okresowe stawy obszaru śródziemnomorskiego 3180 * Jeziora zimowe (Irlandia) (Turloughs) 3190 Jeziora z gipsem kresowym 31A0 * Transylwańskie murawy lotosu przy ciepłych źródłach 1. ##### **Wody bieżące - odcinki cieków wodnych z naturalną lub półnaturalną dynamiką (małe, średnie lub główne koryta), w których jakość wody nie wykazuje znaczącego pogorszenia** 3210 Fennoskandyjskie naturalne rzeki 3220 Rzeki alpejskie i roślinność zielna wzdłuż ich brzegów 3230 Rzeki alpejskie i ich roślinność krzewiasta z Myricaria germanica 3240 Rzeki alpejskie i ich roślinność krzewiasta z Salix elaeagnos 3250 Stale płynące rzeki obszaru śródziemnomorskiego z Glaucium flavum 3260 Pływające zbiorowiska wodnych jaskrów w rzekach równinnych i podgórskich z roślinnością Ranunculion fluitantis oraz Callitricho-Batrachion 3270 Rzeki podgórskie z roślinnością Chenopodion rubri p.p. oraz Bidention p.p. 3280 Stale płynące rzeki obszaru śródziemnomorskiego z Paspalo-Agrostidion i wiszące zasłony z Salix oraz Populus alba 3290 Okresowo płynące rzeki obszaru śródziemnomorskiego z Paspalo-Agrostidion 32A0 Kaskady tufowe na rzekach krasowych w Górach Dynarskich #### 4. WRZOSOWISKA I ZAROŚLA STREFY UMIARKOWANE 4010 Południowoatlantyckie podmokłe wrzosowiska z Erica tetralix 4020 * Południowoatlantyckie podmokłe wrzosowiska z Erica ciliaris oraz Erica tetralix 4.030 Europejskie suche wrzosowiska 4040 * Suche atlantyckie przybrzeżne wrzosowiska z Erica vagans 4050 * Endemiczne wrzosowiska makaronezyjskie 4060 Wrzosowiska alpejskie i borealne 4070 * Zarośla z Pinus mugo oraz Rhododendron hirsutum (Mugo-Rhododendretum hirsuti) 4080 Subarktyczne zarośla wierzbowe z Salix spp. 4090 Endemiczne górskie, śródziemnomorskie wrzosowiska z kolcolistem 40A0 * Subkontynentalne zarośla pannońskie 40B0 Rodopskie zarośla wawrzynolistne z Potentilla fruticosa 40C0 * Ponto-sarmackie liściaste zarośla wawrzynolistne #### 5. ZAROŚLA TWARDOLISTNE TYPU MAKIA ##### **51. Zarośla subśródziemnomorskie i strefy umiarkowanej** 5110 Stałe formacje z Buxus sempervirens na wapiennych zboczach skalnych (Berberidion p.p.) 5120 Górskie formacje z Cytisus purgans 5130 Formacje z Juniperus communis na wapiennych wrzosowiskach i obszarach trawiastych 5140 * Formacje Cistus palhinhae na nadmorskich podmokłych wrzosowiskach 1. ##### **Śródziemnomorska makia z drzewami** 5210 Makia z Juniperus spp. 5220 * Makia z Zyziphus 5230 * Makia z Laurus nobilis 1. ##### **Śródziemnomorskie i półstepowe zarośla (garig)** 5310 Zarośla wawrzynolistne z Laurus nobilis 5320 Niskie formacje wilczomleczów w pobliżu klifów 5330 Śródziemnormorskie i półstepowe zarośla 1. ##### **Frygany** 5410 Frygana zachodniośródziemnomorska (Astragalo-Plantaginetum subulatae) 5420 Frygany Sarcopoterium spinosum 5430 Endemiczne formacje frygany Euphorbio-Verbascion #### 6. NATURALNE I PÓŁNATURALNE MURAWY ##### 61. Naturalne murawy 6110 * Murawy Alysso-Sedion albi na skrasowiałych lub zasadochłonnych skałach wapiennych 6120 * Suche, piaszczyste, wapniste murawy 6130 Murawy trzcinnikowe z Violetalia calaminariae 6140 Pirenejskie murawy z Festuca eskia na podłożu krzemionkowym 6150 Alpejskie i borealne murawy krzemionkowe 6160 Iberyjskie górskie murawy z Festuca indigesta na podłożu krzemionkowym 6170 Alpejskie i subalpejskie murawy na podłożu wapiennym 6180 Makaronezyjskie murawy górskie 6190 Murawy pannońskie (Stipo-Festucetalia pallentis) 1. ##### **Półnaturalne odmiany suchych muraw i zarośli** 6210 Półnaturalne odmiany suchych muraw i zarośli na podłożach wapiennych (Festuco-Brometalia) (* ważne stanowiska storczyków) 6220 * Pseudostepy z trawami i roślinami jednorocznymi Thero-Brachypodietea 6230 * Murawy z Nardus, bogate w gatunki, na podłożu krzemionkowym w strefach górskich (i podgórskich w Europie kontynentalnej) 6240 * Subpannońskie murawy stepowe 6250 * Pannońskie murawy stepowe na podłożu lessowym 6260 * Pannońskie stepy piaszczyste 6270 * Fennoskandyjskie nizinne bogate gatunkowo murawy suche do mezoicznych 6280 * Nordyckie alvar i prekambryjskie wapienne płaskie skały 62A0 Wschodnie subśródziemnomorskie suche murawy (Scorzoneratalia villosae) 62B0 * Cypryjskie murawy serpentynitofilne 62C0 * Stepy pontyjsko-sarmackie 62D0 Mezyjskie górskie murawy acydofilne 1. ##### **Twardolistne spasane lasy (dehesas)** 6310 Twardolistne spasane lasy z Quercus spp. 1. ##### **Półnaturalne podmokłe łąki ziołoroślowe** 6410 Łąki z Molinia na kredzie, torfie lub glinie (Molinion caeruleae) 6420 Śródziemnomorskie ziołorośla i łąki trzęślicowe Molinio-Holoschoenion 6430 Ziołorośla eutroficzne płaskowyżów, górskie i alpejskie 6440 Łąki zalewowe dolin rzek z Cnidion dubii 6450 Północne borealne łąki zalewowe 6460 Murawy torfowe z Troodos 1. ##### **Mezofilne murawy** 6510 Nizinne łąki kośne (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis) 6520 Górskie łąki kośne 6530 * Fennoskandyjskie leśne łąki 6540 Subśródziemnomorskie murawy z Molinio-Hordeion secalini #### 7. WYSOKIE TORFOWISKA, GRZĘZAWISKA I MOKRADŁA ##### 71. Kwaśne grzęzawiska z torfowcem 7110 * Czynne, żywe torfowiska wysokie 7120 Zdegradowane torfowiska wysokie (zdolne jeszcze do naturalnej regeneracji) 7130 Torfowiska wierzchowinowe (* jeżeli czynne) 7140 Grzęzawiska przejściowe i trzęsawiska 7150 Depresje na podłożach torfowych Rhynchosporion 7160 Fennoskandyjskie bogate w składniki mineralne źródła i źródliska 1. ##### **Mokradła na podłożu wapiennym** 7210 * Mokradła z Cladium mariscus oraz gatunki Caricion davallianae 7220 * Petryfikujące źródła tufowe z formacją (Cratoneurion) 7230 Alkaliczne mokradła 7240 * Pionierskie formacje alpejskie Caricion bicoloris-atrofuscae 1. ##### **Grzęzawiska borealne 7310 * Grzęzawiska Aapa** 7320 * Grzęzawiska Palsa #### 8. SIEDLISKA SKALNE I JASKINIE ##### 81. Piargi 8110 Krzemionkowe piargi poziomu górskiego do poziomu śniegu (Androsacetalia alpinae oraz Galeopsietalia ladani) 8120 Piargi na podłożu wapiennym i eutric poziomu górskiego do alpejskiego (Thlaspietea rotundifolii) 8130 Zachodniośródziemnomorskie i termofilne piargi 8140 Wschodnioeuropejskie piargi 8150 Środkowoeuropejskie wyżynne piargi na podłożu krzemionkowym 8160 * Środkowoeuropejskie piargi na podłożu wapiennym poziomu wzgórz i poziomu górskiego 1. ##### **Roślinność szczelin na skalnych zboczach** 8210 Roślinność szczelin na skalnych zboczach o podłożu wapiennym 8220 Roślinność szczelin na skalnych zboczach o podłożu krzemionkowym 8230 Skała krzemianowa z pionierską roślinnością Sedo-Scleranthion lub Sedo albi-Veronicion dillenii 8240 * Chodniki wapniowe 1. ##### **Inne siedliska skalne** 8310 Jaskinie nieudostępnione do zwiedzania 8320 Pola lawy i naturalne odkrywki 8330 Zalane lub częściowo zalane jaskinie morskie 8340 Stałe lodowce #### 9. LASY **Naturalna i półnaturalna roślinność leśna składająca się z rodzimych gatunków tworzących las wysokopienny z typowym podszytem i spełniająca następujące kryteria: rzadkie lub pozostałości po lasach i/lub obejmująca gatunki będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty** 1. ##### **Lasy Europy borealnej** 9010 * Tajga zachodnia 9020 * Fennoskandyjskie hemiborealne naturalne stare szerokolistne lasy liściaste (Quercus, Tilia, Acer, Fraxinus lub Ulmus) bogate w epifity 9030 * Naturalne lasy pierwotnych etapów wybrzeża pagórkowatego 9040 Nordyckie subalpejskie/subarktyczne lasy z Betula pubescens ssp. czerepanovii 9050 Fennoskandyjskie lasy z bogato występującymi ziołami z Picea abies 9060 Lasy iglaste na, lub połączone z glacjofluwialnymi ozami 9070 Fennoskandyjskie zalesione pastwiska 9080 * Fennoskandyjskie liściaste lasy bagienne 1. ##### **Lasy strefy umiarkowanej Europy** 9110 Las bukowy Luzulo-Fagetum 9120 Atlantyckie acydofilne lasy bukowe z Ilex i czasami również z Taxus w podszycie (Quercion robori-petraeae lub Ilici-Fagenion) 9130 Las bukowy Asperulo-Fagetum 9140 Środkowoeuropejskie subalpejskie lasy bukowe z Acer oraz Rumex arifolius 9150 Środkowoeuropejskie lasy bukowe na podłożu wapiennym z Cephalanthero-Fagion 9160 Subatlantyckie i środkowoeuropejskie lasy dębowe lub grądowe z Carpinion betuli 9170 Lasy grądowe z Galio-Carpinetum 9180 * Lasy Tilio-Acerion na stromych zboczach, piargach i urwiskach 9190 Stare acydofilne lasy dębowe z Quercus robur na piaszczystych równinach 91A0 Stare lasy dębowe z Ilex oraz Blechnum na Wyspach Brytyjskich 91B0 Termofilne lasy z Fraxinus angustifolia 91C0 * Las kaledoński 91D0 * Las bagienny 91E0 * Lasy aluwialne z Alnus glutinosa oraz Fraxinus excelsior (Alno-Padion, Alnion incanae, Salicion albae) 91F0 Nadbrzeżne lasy mieszane (łęgi) z Quercus robur, Ulmus laevis oraz Ulmus minor, Fraxinus excelsior lub Fraxinus angustifolia, nad dużymi rzekami (Ulmenion minoris) 91G0 * Pannońskie lasy z Quercus petraea oraz Carpinus betulus 91H0 * Pannońskie lasy z Quercus pubescens 91I0 * Eurosyberyjskie lasy stepowe z Quercus spp. 91J0 * Lasy Taxus baccata na Wyspach Brytyjskich 91K0 Lasy ilyryjskie z Fagus sylvatica (Aremonio-Fagion) 91L0 Ilyryjskie lasy grądowe (Erythronio-Carpinion) 91M0 Pannońsko-bałkańskie lasy dębowe 91N0 * Pannońskie zarośla na piaszczystych wydmach śródlądowych (Junipero-Populetum albae) 91P0 Jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum) 91Q0 Zachodniokarpacki sosnowy bór z Pinus sylvestris 91R0 Dynaryjskie dolomickie lasy sosny zwyczajnej (Genisto januensis-Pinetum) 91S0 * Zachodnio-pontycki las bukowy 91T0 Środkowoeuropejskie lasy sosny zwyczajnej z porostami 91U0 Lasy sosnowe stepów sarmackich 91V0 Lasy bukowe Dacji (Symphyto-Fagion) 91W0 Mezyjskie lasy bukowe 91X0 * Lasy bukowe Dobrudży 91Y0 Dackie lasy grądowe 91Z0 Mezyjskie lasy z lipy srebrzystej 91AA * Wschodnie lasy dębowe 91BA Mezyjskie lasy jodłowe 91CA Rodopskie i bałkańskie lasy sosny zwyczajnej 1. ##### **Śródziemnomorskie lasy liściaste** 9210 * Apenińskie lasy bukowe z Taxus oraz Ilex 9220 * Apenińskie lasy bukowe z Abies alba oraz lasy bukowe z Abies nebrodensis 9230 Galicyjsko-portugalskie lasy dębowe z Quercus robur oraz Quercus pyrenaica 9240 Lasy z Quercus faginea oraz Quercus canariensis (Półwysep Iberyjski) 9250 Lasy z Quercus trojana 9260 Lasy z Castanea sativa 9270 Greckie lasy bukowe z Abies borisiiregis 9280 Lasy z Quercus frainetto 9290 Lasy z Cupressus (Acero-Cupression) 92A0 Lasy galeriowe z Salix alba oraz Populus alba 92B0 Formacje nadrzeczne nad okresowymi ciekami wodnymi obszaru śródziemnomorskiego z Rhododendron ponticum, Salix I innymi 92C0 Lasy z Platanus orientalis oraz Liquidambar orientalis (Platanion orientalis) 92D0 Śródziemnomorskie lasy nadrzeczne i zarośla wawrzynolistne (Nerio-Tamaricetea oraz Securinegion tinctoriae) 1. ##### **Śródziemnomorskie lasy twardolistne** 9310 Egejskie lasy z Quercus brachyphylla 9320 Lasy z Olea oraz Ceratonia 9330 Lasy z Quercus suber 9340 Lasy z Quercus ilex oraz Quercus rotundifolia 9350 Lasy z Quercus macrolepis 9360 * Makaronezyjskie laski wawrzynolistne (Laurus, Ocotea) 9370 * Gaje palmowe z Phoenix 9380 Lasy z Ilex aquifolium 9390 * Zarośla i niska roślinność leśna z Quercus alnifolia 93A0 Laski z Quercus infectoria (Anagyro foetidae-Quercetum infectoriae) 1. ##### **Umiarkowane górskie lasy iglaste** 9410 Acydofilne lasy Picea poziomów górskich do alpejskich (Vaccinio-Piceetea) 9420 Lasy alpejskie z Larix decidua oraz/lub Pinus cembra 9430 Subalpejskie oraz górskie lasy z Pinus uncinata (* na podłożach gipsowych i wapniowych) 1. ##### **Śródziemnomorskie i makaronezyjskie iglaste lasy górskie** 9510 * Południowoapenińskie lasy z Abies alba 9520 Lasy z Abies pinsapo 9530 * (Sub-) Śródziemnomorskie lasy sosnowe z endemiczną sosną czarną 9540 Śródziemnomorskie lasy sosnowe z endemiczną sosną mezogejską 9550 Kanaryjskie endemiczne lasy sosnowe 9560 * Endemiczne lasy śródziemnomorskie z Juniperus spp. 9570 * Lasy z Tetraclinis articulata 9580 * Śródziemnomorskie lasy z Taxus baccata 9590 * Lasy z Cedrus brevifolia (Cedrosetum brevifoliae) 95A0 Wysokogórskie śródziemnomorskie lasy z sosny zwyczajnej" ______ ^(+) "Podręcznik interpretacji siedlisk naturalnych w Unii Europejskiej", wersja EUR 15/2, przyjęta przez Komitet ds. Siedlisk w dniu 4 października 1999 r. i "Zmiany do 'Podręcznika interpretacji siedlisk naturalnych w Unii Europejskiej' w perspektywie rozszerzenie UE" (Hab. 01/11b-rev. 1) przyjęte przez Komitet ds. Siedlisk w dniu 24 kwietnia 2002 r. po pisemnej konsultacji z Komisją Europejską, Dyrekcją Generalną ds. Środowiska; ## **ZAŁĄCZNIK  II  ****^12** #### **GATUNKI ROŚLIN I ZWIERZĄT BĘDĄCE PRZEDMIOTEM ZAINTERESOWANIA WSPÓLNOTY, KTÓRYCH OCHRONA WYMAGA WYZNACZENIA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY** ### **Interpretacja** a) Załącznik II jest kontynuacją załącznika I dotyczącego ustanowienia spójnej sieci specjalnych obszarów ochrony. b) Gatunki wyliczone w niniejszym załączniku określone są poprzez: - nazwę gatunku lub podgatunku, lub - grupę gatunków należących do wyższego taksonu lub do wskazanej części tego taksonu. Skrót "spp." po nazwie rodziny lub rodzaju oznacza wszystkie gatunki należące do tej rodziny lub rodzaju. c) Symbole Symbol "*" przed nazwą gatunku oznacza, że jest to gatunek o znaczeniu priorytetowym. Większość gatunków wymienionych w niniejszym załączniku jest również wymienionych w załączniku IV. Jeśli gatunek występujący w niniejszym załączniku nie występuje w załączniku IV ani w załączniku V, po nazwie gatunku występuje symbol (o); jeśli gatunek występujący w niniejszym załączniku występuje również w załączniku V, ale nie występuje w załączniku IV, po nazwie występuje symbol (V). #### (a)***ZWIERZĘTA*** *KRĘGOWCE* ##### **SSAKI** **INSECTIVORA ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/nietjezwiew1.jpg)** Talpidae *Galemys pyrenaicus* **CHIROPTERA** *Rhinolophidae* *Rhinolophus blasii* *Rhinolophus euryale* *Rhinolophus ferrumequinum* *Rhinolophus hipposideros* *Rhinolophus mehelyi* Vespertilionidae *Barbastella barbastellus* *Miniopterus schreibersii* *Myotis bechsteinii* *Myotis blythii* *Myotis capaccinii* *Myotis dasycneme* *Myotis emarginatus* *Myotis myotis* Pteropodidae *Rousettus aegyptiacus* **RODENTIA** Gliridae *Myomimus roachi* Sciuridae ** Marmota marmota latirostris* ** Pteromys volans (Sciuropterus russicus)* *Spermophilus citellus (Citellus citellus)* * Spermophilus suslicus (Citellus suslicus) Castoridae *Castor fiber *(z wyjątkiem populacji estońskich, łotewskich, litewskich, fińskich oraz *szwedzkich*) Cricetidae *Mesocricetus newtoni* Microtidae *Dinaromys bogdanovi* *Microtus cabrerae* ** Microtus oeconomus arenicola* ** Microtus oeconomus mehelyi* *Microtus tatricus* Zapodidae *Sicista subtilis* **CARNIVORA** Canidae![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/psowate.jpg) ** Alopex lagopus* ** Canis lupus *(z wyjątkiem populacji estońskiej; populacje greckie: wyłącznie na południe od 39 *równoleżnika*; populacje hiszpańskie: wyłącznie na południe od Duero; populacje łotewskie, litewskie i fińskie) Ursidae ** Ursus arctos *(z wyjątkiem populacji estońskich, fińskich oraz szwedzkich) Mustelidae ** Gulo gulo* *Lutra lutra* *Mustela eversmanii* ** Mustela lutreola* *Vormela peregusna* Felidae *Lynx lynx *(z wyjątkiem populacji estońskich, łotewskich oraz fińskich) * Lynx pardinus Phocidae Halichoerus grypus (V) ** Monachus monachus* Phoca hispida bottnica (V) ** Phoca hispida saimensis* Phoca vitulina (V) ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/niedz.jpg) **ARTIODACTYLA** Cervidae ** Cervus elaphus corsicanus* *Rangifer tarandus fennicus (o)* Bovidae ** Bison bonasus* *Capra aegagrus *(populacje naturalne) ** Capra pyrenaica pyrenaica* *Ovis gmelini musimon (Ovis ammon musimon) *(populacje naturalne - Korsyka i Sardynia) *Ovis orientalis ophion (Ovis gmelini ophion)* * Rupicapra pyrenaica ornata (Rupicapra rupicapra ornata) *Rupicapra rupicapra balcanica* ** Rupicapra rupicapra tatrica* ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/jelen.jpg) **CETACEA** *Phocoena phocoena* *Tursiops truncatus* ##### **GADY** **CHELONIA (TESTUDINES)** Testudinidae *Testudo graeca* *Testudo hermanni* *Testudo marginata* Cheloniidae ** Caretta caretta* ** Chelonia mydas* Emydidae *Emys orbicularis* *Mauremys caspica* *Mauremys leprosa* **SAURIA** Lacertidae *Dinarolacerta mosorensis* *Lacerta bonnali (Lacerta monticola)* *Lacerta monticola* *Lacerta schreiberi* *Gallotia galloti insulanagae* ** Gallotia simonyi* *Podarcis lilfordi* *Podarcis pityusensis* Scincidae *Chalcides simonyi (Chalcides occidentalis)* Gekkonidae *Phyllodactylus europaeus* **OPHIDIA (SERPENTES)** Colubridae ** Coluber cypriensis* *Elaphe quatuorlineata Elaphe situla* ** Natrix natrix cypriaca* Viperidae ** Macrovipera schweizeri (Vipera lebetina schweizeri)* Vipera ursinii (z wyjątkiem Vipera ursinii rakosiensis i Vipera ursinii macrops) ** Vipera ursinii macrops* ** Vipera ursinii rakosiensis* ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/plazyigady.jpg) ##### **PŁAZY** **CAUDATA** Salamandridae *Chioglossa lusitanica* *Mertensiella luschani (Salamandra luschani)* ** Salamandra aurorae (Salamandra atra aurorae)* *Salamandrina terdigitata* *Triturus carnifex (Triturus cristatus carnifex)* *Triturus cristatus (Triturus cristatus cristatus)* *Triturus dobrogicus (Triturus cristatus dobrogicus)* *Triturus karelinii (Triturus cristatus karelinii)* *Triturus montandoni* *Triturus vulgaris ampelensis* Proteidae ** Proteus anguinus* Plethodontidae *Hydromantes (Speleomantes) ambrosii* *Hydromantes (Speleomantes) flavus* *Hydromantes (Speleomantes) genei* *Hydromantes (Speleomantes) imperialis* *Hydromantes (Speleomantes) strinatii* *Hydromantes* (Speleomantes) supramontis **ANURA** Discoglossidae ** Alytes muletensis* *Bombina bombina* *Bombina variegata* Discoglossus galganoi (w tym Discoglossus "jeanneae") *Discoglossus montalentii* *Discoglossus sardus* Ranidae *Rana latastei* Pelobatidae ** Pelobates fuscus insubricus* ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/ryby.jpg) ##### **RYBY** PETROMYZONIFORMES Petromyzonidae Eudontomyzon spp. (o) *Lampetra fluviatilis *(V) (z wyjątkiem populacji fińskich i szwedzkich) *Lampetra planeri *(o) (z wyjątkiem populacji estońskich, fińskich oraz szwedzkich) Lethenteron zanandreai (V) *Petromyzon marinus *(o) (z wyjątkiem populacji szwedzkich) ACIPENSERIFORMES Acipenseridae ** Acipenser naccarii* ** Acipenser sturio* **CLUPEIFORMES** Clupeidae *Alosa *spp. (V) **SALMONIFORMES** Salmonidae *Hucho hucho *(populacje naturalne) (V) Salmo macrostigma (o) Salmo marmoratus (o) *Salmo salar *(tylko w wodach słodkich) (V) (z wyjątkiem populacji fińskich) Salmothymus obtusirostris (o) Coregonidae ** Coregonus oxyrhynchus *(anadromiczne populacje w niektórych sektorach Morza Północnego) Umbridae Umbra krameri (o) **CYPRINIFORMES** Cyprinidae *Alburnus albidus* (o) (Alburnus vulturius) *Aulopyge huegelii (o)* *Anaecypris hispanica* *Aspius aspius *(V) (z wyjątkiem populacji fińskich) Barbus comiza (V) Barbus meridionalis (V) Barbus plebejus (V) Chalcalburnus chalcoides (o) Chondrostoma genei (o) Chondrostoma knerii (o) Chondrostoma lusitanicum (o) Chondrostoma phoxinus (o) *Chondrostoma polylepis* (o) (w tym C. willkommi) Chondrostoma soetta (o) Chondrostoma toxostoma (o) Gobio albipinnatus (o) Gobio kessleri (o) Gobio uranoscopus (o) Iberocypris palaciosi (o) * Ladigesocypris ghigii (o) Leuciscus lucumonis (o) Leuciscus souffia (o) Pelecus cultratus (V) Phoxinellus spp. (o) * Phoxinus percnurus Rhodeus sericeus amarus (o) Rutilus pigus (V) Rutilus rubilio (o) Rutilus arcasii (o) Rutilus macrolepidotus (o) Rutilus lemmingii (o) Rutilus frisii meidingeri (V) Rutilus alburnoides (o) Scardinius graecus (o) Squalius microlepis (o) Squalius svallize (o) Cobitidae Cobitis elongata (o) *Cobitis taenia *(o) (z wyjątkiem populacji fińskich) Cobitis trichonica (o) Misgurnus fossilis (o) Sabanejewia aurata (o) Sabanejewia larvata (o) (Cobitis larvata oraz Cobitis conspersa) **SILURIFORMES** Siluridae Silurus aristotelis (V) ATHERINIFORMES Cyprinodontidae Aphanius iberus (o) Aphanius fasciatus (o) ** Valencia hispanica* * Valencia letourneuxi (Valencia hispanica) **PERCIFORMES** Percidae *Gymnocephalus baloni* Gymnocephalus schraetzer (V) ** Romanichthys valsanicola* *Zingel* spp. ((o) z wyjątkiem *Zingel asper* oraz *Zingel zingel* (V)) Gobiidae Knipowitschia croatica (o) Knipowitschia (Padogobius) panizzae (o) Padogobius nigricans (o) Pomatoschistus canestrini (o) **SCORPAENIFORMES** Cottidae *Cottus gobio *(o) (z wyjątkiem populacji fińskich) Cottus petiti (o) BEZKRĘGOWCE STAWONOGI CRUSTACEA Decapoda Austropotamobius pallipes (V) * Austropotamobius torrentium (V) Isopoda ** Armadillidium ghardalamensis* ##### ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/insekty.jpg) ##### **INSECTA** Coleoptera Agathidium pulchellum (o) *Bolbelasmus unicornis* Boros schneideri (o) *Buprestis splendens* *Carabus hampei* *Carabus hungaricus* ** Carabus menetriesi pacholei* * Carabus olympiae *Carabus variolosus* *Carabus zawadszkii* *Cerambyx cerdo* *Corticaria planula (o)* *Cucujus cinnaberinus* *Dorcadion fulvum cervae* *Duvalius gebhardti* *Duvalius hungaricus* *Dytiscus latissimus* *Graphoderus bilineatus* *Leptodirus hochenwarti* Limoniscus violaceus (o) Lucanus cervus (o) Macroplea pubipennis (o) Mesosa myops (o) Morimus funereus (o) * Osmoderma eremita Oxyporus mannerheimii (o) Pilemia tigrina ** Phryganophilus ruficollis* *Probaticus subrugosus* *Propomacrus cypriacus* * Pseudogaurotina excellens *Pseudoseriscius cameroni* *Pytho kolwensis* Rhysodes sulcatus (o) ** Rosalia alpina* Stephanopachys linearis (o) Stephanopachys substriatus (o) Xyletinus tremulicola (o) Hemiptera Aradus angularis (o) Lepidoptera Agriades glandon aquilo (o) *Arytrura musculus* * Callimorpha (Euplagia, Panaxia) quadripunctaria (o) *Catopta thrips* *Chondrosoma fiduciarium* *Clossiana improba (o)* *Coenonympha oedippus* *Colias myrmidone* *Cucullia mixta* *Dioszeghyana schmidtii* *Erannis ankeraria* *Erebia calcaria* *Erebia christi* Erebia medusa polaris (o) *Eriogaster catax* Euphydryas (Eurodryas, Hypodryas) aurinia (o) *Glyphipterix loricatella* *Gortyna borelii lunata* Graellsia isabellae (V) Hesperia comma catena (o) *Hypodryas maturna* *Leptidea morsei* *Lignyoptera fumidaria* *Lycaena dispar* *Lycaena helle* *Maculinea nausithous* *Maculinea teleius* *Melanargia arge* ** Nymphalis vaualbum* *Papilio hospiton* *Phyllometra culminaria* *Plebicula golgus* *Polymixis rufocincta isolata* *Polyommatus eroides* *Proterebia afra dalmata* *Pseudophilotes bavius* Xestia borealis (o) Xestia brunneopicta (o) * Xylomoia strix Mantodea *Apteromantis aptera* Odonata Coenagrion hylas (o) Coenagrion mercuriale (o) Coenagrion ornatum (o) *Cordulegaster heros* *Cordulegaster trinacriae* *Gomphus graslinii* *Leucorrhinia pectoralis* *Lindenia tetraphylla* *Macromia splendens* *Ophiogomphus cecilia* *Oxygastra curtisii* Orthoptera *Baetica ustulata* *Brachytrupes megacephalus* *Isophya costata* *Isophya harzi* *Isophya stysi* *Myrmecophilus baronii* *Odontopodisma rubripes* *Paracaloptenus caloptenoides* *Pholidoptera transsylvanica* *Stenobothrus* (Stenobothrodes) eurasius **ARACHNIDA** Pseudoscorpiones Anthrenochernes stellae (o) ##### **MIĘCZAKI** GASTROPODA *Anisus vorticulus* *Caseolus calculus* *Caseolus commixta* *Caseolus sphaerula* *Chilostoma banaticum* *Discula leacockiana* *Discula tabellata* *Discus guerinianus* *Elona quimperiana* *Geomalacus maculosus* *Geomitra moniziana* *Gibbula nivosa* * Helicopsis striata austriaca (o) *Hygromia kovacsi* *Idiomela (Helix) subplicata* *Lampedusa imitatrix* ** Lampedusa melitensis* *Leiostyla abbreviata* *Leiostyla cassida* *Leiostyla corneocostata* *Leiostyla gibba* *Leiostyla lamellosa* ** Paladilhia hungarica* *Sadleriana pannonica* *Theodoxus transversalis* Vertigo angustior (o) Vertigo genesii (o) Vertigo geyeri (o) Vertigo moulinsiana (o) **BIVALVIA** Unionoida Margaritifera durrovensis (Margaritifera margaritifera) (V) Margaritifera margaritifera (V) *Unio crassus* Dreissenidae *Congeria kusceri* ![](https://opengarden.org.pl/wp-content/uploads/2023/06/roslinyjpg.jpg) #### (b)***ROŚLINY*** **PTERIDOPHYTA** ASPLENIACEAE Asplenium jahandiezii (Litard.) Rouy Asplenium adulterinum Milde **BLECHNACEAE** Woodwardia radicans (L.) Sm. **DICKSONIACEAE** Culcita macrocarpa C. Presl **DRYOPTERIDACEAE** *Diplazium sibiricum *(Turcz. ex Kunze) Kurata * Dryopteris corleyi Fraser-Jenk. Dryopteris fragans (L.) Schott **HYMENOPHYLLACEAE** Trichomanes speciosum Willd. **ISOETACEAE** *Isoetes boryana Durieu* Isoetes malinverniana Ces. & De Not. **MARSILEACEAE** Marsilea batardae Launert Marsilea quadrifolia L. Marsilea strigosa Willd. **OPHIOGLOSSACEAE** Botrychium simplex Hitchc. Ophioglossum polyphyllum A. Braun **GYMNOSPERMAE** PINACEAE * Abies nebrodensis (Lojac.) Mattei **ANGIOSPERMAE** **ALISMATACEAE** * Alisma wahlenbergii (Holmberg) Juz. Caldesia parnassifolia (L.) Parl. Luronium natans (L.) Raf. **AMARYLLIDACEAE** Leucojum nicaeense Ard. Narcissus asturiensis (Jordan) Pugsley Narcissus calcicola Mendonça Narcissus cyclamineus DC. Narcissus fernandesii G. Pedro Narcissus humilis (Cav.) Traub * Narcissus nevadensis Pugsley Narcissus pseudonarcissus L. subsp. nobilis (Haw.) A. Fernandes Narcissus scaberulus Henriq. *Narcissus triandrus *L. subsp. *capax *(Salisb.) D. A. Webb. Narcissus viridiflorus Schousboe **ASCLEPIADACEAE** Vincetoxicum pannonicum (Borhidi) Holub **BORAGINACEAE** ** Anchusa crispa Viv.* Echium russicum J.F.Gemlin ** Lithodora nitida* (H. Ern) R. Fernandes Myosotis lusitanica Schuster Myosotis rehsteineri Wartm. Myosotis retusifolia R. Afonso Omphalodes kuzinskyanae Willk. * Omphalodes littoralis Lehm. * Onosma tornensis Javorka *Solenanthus albanicus *(Degen & al.) Degen & Baldacci * Symphytum cycladense Pawl. **CAMPANULACEAE** Adenophora lilifolia (L.) Ledeb. Asyneuma giganteum (Boiss.) Bornm. * Campanula bohemica Hruby * Campanula gelida Kovanda Campanula romanica Săvul. * Campanula sabatia De Not. * *Campanula serrata* (Kit.) Hendrych Campanula zoysii Wulfen *Jasione crispa *(Pourret) Samp. subsp. *serpentinica *Pinto da Silva Jasione lusitanica A. DC. **CARYOPHYLLACEAE** *Arenaria ciliata* L. subsp. *pseudofrigida* Ostenf. & O.C. Dahl Arenaria humifusa Wahlenberg * Arenaria nevadensis Boiss. & Reuter Arenaria provincialis Chater & Halliday * *Cerastium alsinifolium* Tausch Cerastium dinaricum G. Beck & Szysz. Dianthus arenarius L. subsp. arenarius * *Dianthus arenarius* subsp. *bohemicus* (Novak) O. Schwarz *Dianthus cintranus *Boiss. & Reuter subsp. *cintranus *Boiss. & Reuter * Dianthus diutinus Kit. * *Dianthus lumnitzeri* Wiesb. Dianthus marizii (Samp.) Samp. * Dianthus moravicus Kovanda * *Dianthus nitidus* Waldst. et Kit. *Dianthus plumarius* subsp. regisstephani (Rapcs.) Baksay Dianthus rupicola Biv. * *Gypsophila papillosa* P. Porta Herniaria *algarvica* Chaudhri * *Herniaria latifolia* Lapeyr. subsp. litardierei Gamis Herniaria lusitanica (Chaudhri) subsp. berlengiana Chaudhri Herniaria maritima Link * *Minuartia smejkalii* Dvorakova Moehringia jankae Griseb. ex Janka Moehringia lateriflora (L.) Fenzl. Moehringia tommasinii Marches. Moehringia villosa (Wulfen) Fenzl Petrocoptis grandiflora Rothm. Petrocoptis montsicciana O. Bolos & Rivas Mart. Petrocoptis pseudoviscosa Fernández Casas *Silene furcata *Rafin. subsp. *angustiflora *(Rupr.) Walters * *Silene hicesiae* Brullo & Signorello Silene hifacensis Rouy ex Willk. * *Silene holzmanii* Heldr. ex Boiss. Silene longicilia (Brot.) Otth. *Silene mariana Pau* * Silene orphanidis Boiss * *Silene rothmaleri* Pinto da Silva ** Silene velutina *Pourret ex Loisel. **CHENOPODIACEAE** * *Bassia* (Kochia) saxicola (Guss.) A. J. Scott * Cremnophyton lanfrancoi Brullo et Pavone * Salicornia veneta Pignatti & Lausi **CISTACEAE** Cistus palhinhae Ingram Halimium verticillatum (Brot.) Sennen Helianthemum alypoides Losa & Rivas Goday Helianthemum caputfelis Boiss. ** Tuberaria major *(Willk.) Pinto da Silva & Rozeira **COMPOSITAE** * *Anthemis glaberrima* (Rech. f.) Greuter *Artemisia campestris *L. subsp. *bottnica *A.N. Lundström ex Kindb. * Artemisia granatensis Boiss. * Artemisia laciniata Willd. Artemisia oelandica (Besser) Komaror * Artemisia pancicii (Janka) Ronn. * Aster pyrenaeus Desf. ex DC * Aster sorrentinii (Tod) Lojac. Carlina onopordifolia Besser * Carduus myriacanthus Salzm. ex DC. * *Centaurea alba* L. subsp. heldreichii (Halacsy) Dostal ** Centaurea alba *L. subsp. *princeps *(Boiss. & Heldr.) Gugler ** Centaurea akamantis *T. Georgiadis & G. Chatzikyriakou ** Centaurea attica *Nyman subsp. *megarensis *(Halacsy & Hayek) Dostal * Centaurea balearica J.D. Rodriguez ** Centaurea borjae *Valdes-Berm. & Rivas Goday * Centaurea citricolor Font Quer Centaurea corymbosa Pourret Centaurea gadorensis G. Blanca * Centaurea horrida Badaro Centaurea immanuelisloewii Degen Centaurea jankae Brandza * Centaurea kalambakensis Freyn & Sint. Centaurea kartschiana Scop. * Centaurea lactiflora Halacsy *Centaurea micrantha *Hoffmanns. & Link subsp. *herminii *(Rouy) Dostál * Centaurea niederi Heldr. * Centaurea peucedanifolia Boiss. & Orph. * Centaurea pinnata Pau *Centaurea pontica* Prodan & E.I. Nyárády *Centaurea pulvinata* (G. Blanca) G. Blanca Centaurea rothmalerana (Arènes) Dostál Centaurea vicentina Mariz Cirsium brachycephalum Juratzka * *Crepis crocifolia* Boiss. & Heldr. *Crepis granatensis* (Willk.) B. Blanca & M. Cueto *Crepis pusilla* (Sommier) Merxmüller Crepis tectorum L. subsp. nigrescens Erigeron frigidus Boiss. ex DC. * *Helichrysum melitense* (Pignatti) Brullo et al Hymenostemma pseudanthemis (Kunze) Willd. Hyoseris frutescens Brullo et Pavone * *Jurinea cyanoides* (L.) Reichenb. * Jurinea fontqueri Cuatrec. * *Lamyropsis microcephala* (Moris) Dittrich & Greuter *Leontodon microcephalus* (Boiss. ex DC.) Boiss. Leontodon boryi Boiss. * *Leontodon siculus* (Guss.) Finch & Sell *Leuzea longifolia* Hoffmanns. & Link Ligularia sibirica (L.) Cass. * Palaeocyanus crassifolius (Bertoloni) Dostal *Santolina impressa* Hoffmanns. & Link Santolina semidentata Hoffmanns. & Link *Saussurea alpina *subsp. *esthonica *(Baer ex Rupr) Kupffer * *Senecio elodes* Boiss. ex DC. *Senecio jacobea* L. subsp. *gotlandicus* (Neuman) Sterner Senecio nevadensis Boiss. & Reuter * Serratula lycopifolia (Vill.) A. Kern *Tephroseris longifolia *(Jacq.) Griseb et Schenk subsp. *moravica* **CONVOLVULACEAE** * Convolvulus argyrothamnus Greuter ** Convolvulus fernandesii *Pinto da Silva & Teles CRUCIFERAE Alyssum pyrenaicum Lapeyr. * Arabis kennedyae Meikle *Arabis sadina* (Samp.) P. Cout. Arabis scopoliana Boiss * Biscutella neustriaca Bonnet Biscutella vincentina (Samp.) Rothm. *Boleum asperum* (Pers.) Desvaux Brassica glabrescens Poldini Brassica hilarionis Post Brassica insularis Moris * Brassica macrocarpa Guss. Braya linearis Rouy * Cochlearia polonica E. Fröhlich * Cochlearia tatrae Borbas * Coincya rupestris Rouy * Coronopus navasii Pau Crambe tataria Sebeok * Degenia velebitica (Degen) Hayek Diplotaxis ibicensis (Pau) Gómez-Campo * Diplotaxis siettiana Maire Diplotaxis vicentina (P. Cout.) Rothm. *Draba cacuminum* Elis Ekman Draba cinerea Adams *Draba dorneri* Heuffel. Erucastrum palustre (Pirona) Vis. * Erysimum pieninicum (Zapal.) Pawl. * Iberis arbuscula Runemark *Iberis procumbens *Lange subsp. *microcarpa *Franco & Pinto da Silva * *Jonopsidium acaule* (Desf.) Reichenb. *Jonopsidium savianum *(Caruel) Ball ex Arcang. Rhynchosinapis erucastrum (L.) Dandy ex Clapham subsp. *cintrana *(Coutinho) Franco & P. Silva (*Coincya cintrana *(P. Cout.) Pinto da Silva) Sisymbrium cavanillesianum Valdés & Castroviejo Sisymbrium supinum L. Thlaspi jankae A. Kern. **CYPERACEAE** Carex holostoma Drejer * Carex panormitana Guss. Eleocharis carniolica Koch **DIOSCOREACEAE** ** Borderea chouardii *(Gaussen) Heslot DROSERACEAE Aldrovanda vesiculosa L. ELATINACEAE *Elatine gussonei *(Sommier) Brullo et al ERICACEAE Rhododendron luteum Sweet EUPHORBIACEAE * *Euphorbia margalidiana* Kuhbier & Lewejohann Euphorbia transtagana Boiss. **GENTIANACEAE** * Centaurium rigualii Esteve * Centaurium somedanum Lainz *Gentiana ligustica* R. de Vilm. & Chopinet *Gentianella anglica* (Pugsley) E.F. Warburg * Gentianella bohemica Skalicky **GERANIACEAE** * Erodium astragaloides Boiss. & Reuter *Erodium paularense* Fernández-González & Izco * Erodium rupicola Boiss. **GLOBULARIACEAE** * Globularia stygia Orph. ex Boiss. **GRAMINEAE** Arctagrostis latifolia (R. Br.) Griseb. *Arctophila fulva* (Trin.) N.J. Anderson *Avenula hackelii* (Henriq.) Holub Bromus grossus Desf. ex DC. Calamagrostis chalybaea (Laest.) Fries *Cinna latifolia* (Trev.) Griseb. Coleanthus subtilis (Tratt.) Seidl *Festuca brigantina *(Markgr.-Dannenb.) Markgr.-Dannenb. *Festuca duriotagana* Franco & R. Afonso Festuca elegans Boiss. Festuca henriquesii Hack. Festuca summilusitana Franco & R. Afonso Gaudinia hispanica Stace & Tutin *Holcus setiglumis *Boiss. & Reuter subsp. *duriensis *Pinto da Silva *Micropyropsis tuberosa *Romero - Zarco & Cabezudo *Poa granitica *Br.-Bl. subsp. *disparilis *(E. I. Nyárády) E. I. Nyárády * *Poa riphaea* (Ascher et Graebner) Fritsch Pseudarrhenatherum pallens (Link) 1. Holub Puccinellia phryganodes (Trin.) Scribner + Merr. Puccinellia pungens (Pau) Paunero * Stipa austroitalica Martinovsky ** Stipa bavarica *Martinovsky & H. Scholz *Stipa danubialis *Dihoru & Roman * *Stipa styriaca* Martinovsky * Stipa veneta Moraldo * Stipa zalesskii Wilensky Trisetum subalpestre (Hartman) Neuman **GROSSULARIACEAE** * Ribes sardoum Martelli **HIPPURIDACEAE** Hippuris tetraphylla L. Fil. **HYPERICACEAE** ** Hypericum aciferum *(Greuter) N.K.B. Robson **IRIDACEAE** *Crocus cyprius *Boiss. et Kotschy Crocus hartmannianus Holmboe Gladiolus palustris Gaud. *Iris aphylla* L. subsp. hungarica Hegi *Iris humilis *Georgi subsp. *arenaria *(Waldst. et Kit.) A. et D.Löve **JUNCACEAE** Juncus valvatus Link Luzula arctica Blytt **LABIATAE** Dracocephalum austriacum L. * Micromeria taygetea P.H. Davis *Nepeta dirphya *(Boiss.) Heldr. ex Halacsy * Nepeta sphaciotica P.H. Davis Origanum dictamnus L. Phlomis brevibracteata Turril Phlomis cypria Post Salvia veneris Hedge Sideritis cypria Post *Sideritis incana *subsp. *glauca *(Cav.) Malagarriga Sideritis javalambrensis Pau Sideritis serrata Cav. ex Lag. Teucrium lepicephalum Pau *Teucrium turredanum* Losa & Rivas Goday * *Thymus camphoratus* Hoffmanns. & Link Thymus carnosus Boiss. * *Thymus lotocephalus* G. López & R. Morales (Thymus cephalotos L.) **LEGUMINOSAE** Anthyllis hystrix Cardona, Contandr. & E. Sierra * Astragalus algarbiensis Coss. ex Bunge * Astragalus aquilanus Anzalone Astragalus centralpinus Braun-Blanquet * *Astragalus macrocarpus* DC. subsp. lefkarensis * Astragalus maritimus Moris Astragalus peterfii Jáv. Astragalus tremolsianus Pau * Astragalus verrucosus Moris * *Cytisus aeolicus* Guss. ex Lindl. Genista dorycnifolia Font Quer *Genista holopetala *(Fleischm. ex Koch) Baldacci *Melilotus segetalis *(Brot.) Ser. subsp. *fallax *Franco * Ononis hackelii Lange Trifolium saxatile All. * Vicia bifoliolata J.D. Rodríguez **LENTIBULARIACEAE** * Pinguicula crystallina Sm. Pinguicula nevadensis (Lindb.) Casper **LILIACEAE** Allium grosii Font Quer * Androcymbium rechingeri Greuter * Asphodelus bentorainhae P. Silva * *Chionodoxa lochiae* Meikle in Kew Bull. Colchicum arenarium Waldst. et Kit. *Hyacinthoides vicentina* (Hoffmans. & Link) Rothm. * *Muscari gussonei* (Parl.) Tod. Scilla litardierei Breist. * *Scilla morrisii* Meikle Tulipa cypria Stapf Tulipa hungarica Borbas **LINACEAE** * Linum dolomiticum Borbas * *Linum muelleri* Moris (Linum maritimum muelleri) **LYTHRACEAE** * Lythrum flexuosum Lag. **MALVACEAE** Kosteletzkya pentacarpos (L.) Ledeb. **NAJADACEAE** *Najas flexilis *(Willd.) Rostk. & W.L. Schmidt *Najas tenuissima *(A. Braun) Magnus **OLEACEAE** *Syringa josikaea *Jacq. Fil. ex Reichenb. **ORCHIDACEAE** *Anacamptis urvilleana *Sommier et Caruana Gatto Calypso bulbosa L. * Cephalanthera cucullata Boiss. & Heldr. Cypripedium calceolus L. Dactylorhiza kalopissii E. Nelson Gymnigritella runei Teppner & Klein Himantoglossum adriaticum Baumann Himantoglossum caprinum (Bieb.) V. Koch Liparis loeselii (L.) Rich. ** Ophrys kotschyi *H.Fleischm. et Soo * Ophrys lunulata Parl. *Ophrys melitensis *(Salkowski) J et P Devillers-Terschuren *Platanthera obtusata* (Pursh) subsp. oligantha (Turez.) Hulten **OROBANCHACEAE** Orobanche densiflora Salzm. ex Reut. **PAEONIACEAE** Paeonia cambessedesii (Willk.) Willk. *Paeonia clusii *F.C. Stern subsp. *rhodia *(Stearn) Tzanoudakis *Paeonia officinalis* L. subsp. banatica (Rachel) Soo Paeonia parnassica Tzanoudakis **PALMAE** Phoenix theophrasti Greuter **PAPAVERACEAE** Corydalis gotlandica Lidén Papaver laestadianum (Nordh.) Nordh. *Papaver radicatum* Rottb. subsp. hyperboreum Nordh. **PLANTAGINACEAE** *Plantago algarbiensis* Sampaio (Plantago bracteosa (Willk.) G. Sampaio) Plantago almogravensis Franco **PLUMBAGINACEAE** Armeria berlengensis Daveau * *Armeria helodes* Martini & Pold Armeria neglecta Girard Armeria pseudarmeria (Murray) Mansfeld * Armeria rouyana Daveau Armeria soleirolii (Duby) Godron *Armeria velutina *Welw. ex Boiss. & Reuter *Limonium dodartii *(Girard) O. Kuntze subsp. *lusitanicum *(Daveau) Franco * *Limonium insulare* (Beg. & Landi) Arrig. & Diana *Limonium lanceolatum* (Hoffmans. & Link) Franco Limonium multiflorum Erben * Limonium pseudolaetum Arrig. & Diana * *Limonium strictis*simum (Salzmann) Arrig. **POLYGONACEAE** *Persicaria foliosa* (H. Lindb.) Kitag. *Polygonum praelongum* Coode & Cullen Rumex rupestris Le Gall **PRIMULACEAE** Androsace mathildae Levier Androsace pyrenaica Lam. * Cyclamen fatrense Halda et Sojak * Primula apennina Widmer Primula carniolica Jacq. Primula nutans Georgi Primula palinuri Petagna *Primula scandinavica* Bruun Soldanella villosa Darracq. **RANUNCULACEAE** * Aconitum corsicum Gayer (Aconitum napellus subsp. corsicum) *Aconitum firmum *(Reichenb.) Neilr subsp. *moravicum *Skalicky Adonis distorta Ten. Aquilegia bertolonii Schott Aquilegia kitaibelii Schott * *Aquilegia pyrenaica* D.C. subsp. cazorlensis (Heywood) Galiano * Consolida samia P.H. Davis * *Delphinium caseyi* B.L. Burtt Pulsatilla grandis Wenderoth Pulsatilla patens (L.) Miller * *Pulsatilla pratensis* (L.) Miller subsp. hungarica Soo * Pulsatilla slavica G. Reuss. * *Pulsatilla subslavica* Futak ex Goliasova *Pulsatilla vulgaris *Hill. subsp. *gotlandica *(Johanss.) Zaemelis & Paegle Ranunculus kykkoensis Meikle Ranunculus lapponicus L. * Ranunculus weyleri Mares **RESEDACEAE** Reseda decursiva Forssk. **ROSACEAE** Agrimonia pilosa Ledebour Potentilla delphinensis Gren. & Godron Potentilla emiliipopii Nyárády * *Pyrus magyarica* Terpo Sorbus teodorii Liljefors **RUBIACEAE** Galium cracoviense Ehrend. * Galium litorale Guss. *Galium moldavicum* (Dobrescu) Franco * Galium sudeticum Tausch * Galium viridiflorum Boiss. & Reuter **SALICACEAE** Salix salvifolia Brot. subsp. australis Franco **SANTALACEAE** Thesium ebracteatum Hayne **SAXIFRAGACEAE** *Saxifraga berica *(Beguinot) D.A. Webb Saxifraga florulenta Moretti Saxifraga hirculus L. Saxifraga osloënsis Knaben Saxifraga tombeanensis Boiss. ex Engl. **SCROPHULARIACEAE** Antirrhinum charidemi Lange Chaenorrhinum serpyllifolium (Lange) Lange subsp. lusitanicum R. Fernandes * Euphrasia genargentea (Feoli) Diana Euphrasia marchesettii Wettst. ex Marches. Linaria algarviana Chav. Linaria coutinhoi Valdés Linaria loeselii Schweigger * Linaria ficalhoana Rouy *Linaria flava* (Poiret) Desf. * Linaria hellenica Turrill Linaria pseudolaxiflora Lojacono * *Linaria ricardoi* Cout. Linaria tonzigii Lona * *Linaria tursica* B. Valdés & Cabezudo Odontites granatensis Boiss. * Pedicularis sudetica Willd. *Rhinanthus oesilensis *(Ronniger & Saarsoo) Vassilcz Tozzia carpathica Wol. Verbascum litigiosum Samp. *Veronica micrantha* Hoffmanns. & Link * Veronica oetaea L.-A. Gustavsson **SOLANACEAE** * Atropa baetica Willk. **THYMELAEACEAE** * Daphne arbuscula Celak Daphne petraea Leybold * Daphne rodriguezii Texidor **ULMACEAE** Zelkova abelicea (Lam.) Boiss. **UMBELLIFERAE** * Angelica heterocarpa Lloyd Angelica palustris (Besser) Hoffm. * *Apium bermejoi *Llorens Apium repens (Jacq.) Lag. Athamanta cortiana Ferrarini * Bupleurum capillare Boiss. & Heldr. * *Bupleurum kakiskalae *Greuter Eryngium alpinum L. * Eryngium viviparum Gay * *Ferula sadleriana* Lebed. Hladnikia pastinacifolia Reichenb. * Laserpitium longiradium Boiss. * *Naufraga balearica* Constans & Cannon * Oenanthe conioides Lange Petagnia saniculifolia Guss. Rouya polygama (Desf.) Coincy * Seseli intricatum Boiss. Seseli leucospermum Waldst. et Kit Thorella verticillatinundata (Thore) Briq. **VALERIANACEAE** Centranthus trinervis (Viv.) Beguinot **VIOLACEAE** Viola delphinantha Boiss. * Viola hispida Lam. *Viola jaubertiana* Mares & Vigineix *Viola rupestris *F.W. Schmidt subsp. *relicta *Jalas ##### ROŚLINY NIŻSZE **BRYOPHYTA** Bruchia vogesiaca Schwaegr. (o) *Bryhnia novaeangliae *(Sull & Lesq.) Grout (o) * *Bryoerythrophyllum campylocarpum* (C. Müll.) Crum. (Bryoerythrophyllum machadoanum (Sergio) M.O. Hill) (o) *Buxbaumia viridis *(Moug.) Moug. & Nestl. (o) Cephalozia macounii (Aust.) Aust. (o) *Cynodontium suecicum *(H. Arn. & C. Jens.) I. Hag. (o) Dichelyma capillaceum (Dicks) Myr. (o) *Dicranum viride *(Sull. & Lesq.) Lindb. (o) Distichophyllum carinatum Dix. & Nich. (o) *Drepanocladus* (Hamatocaulis) vernicosus (Mitt.) Warnst. (o) Encalypta mutica (I. Hagen) (o) Hamatocaulis lapponicus (Norrl.) Hedenäs (o) *Herzogiella turfacea *(Lindb.) I. Wats. (o) *Hygrohypnum montanum* (Lindb.) Broth. (o) *Jungermannia handelii* (Schiffn.) Amak. (o) *Mannia triandra *(Scop.) Grolle (o) * Marsupella profunda Lindb. (o) Meesia longiseta Hedw. (o) Nothothylas orbicularis (Schwein.) Sull. (o) Ochyraea tatrensis Vana (o) Orthothecium lapponicum (Schimp.) C. Hartm. (o) Orthotrichum rogeri Brid. (o) *Petalophyllum ralfsii *(Wils.) Nees & Gott. (o) *Plagiomnium drummondii *(Bruch & Schimp.) T. Kop. (o) Riccia breidleri Jur. (o) *Riella helicophylla *(Bory & Mont.) Mont. (o) *Scapania massolongi *(K. Müll.) K. Müll. (o) Sphagnum pylaisii Brid. (o) *Tayloria rudolphiana* (Garov) B. & S. (o) *Tortella rigens *(N. Alberts) (o) #### GATUNKI REGIONU MAKARONEZYJSKIEGO **PTERIDOPHYTA** **HYMENOPHYLLACEAE** Hymenophyllum maderensis Gibby & Lovis **DRYOPTERIDACEAE** * Polystichum drepanum (Sw.) C. Presl. **ISOETACEAE** *Isoetes azorica *Durieu & Paiva ex Milde **MARSILEACEAE** * *Marsilea azorica* Launert & Paiva ANGIOSPERMAE ASCLEPIADACEAE Caralluma burchardii N. E. Brown * Ceropegia chrysantha Svent. **BORAGINACEAE** Echium candicans L. fil. * Echium gentianoides Webb & Coincy Myosotis azorica H.C. Watson Myosotis maritima Hochst. in Seub. **CAMPANULACEAE** * *Azorina vidalii* (H.C. Watson) Feer Musschia aurea (L. f.) DC. * Musschia wollastonii Lowe **CAPRIFOLIACEAE** * Sambucus palmensis Link **CARYOPHYLLACEAE** Spergularia azorica (Kindb.) Lebel **CELASTRACEAE** Maytenus umbellata (R. Br.) Mabb. **CHENOPODIACEAE** Beta patula Ait. **CISTACEAE** Cistus chinamadensis Banares & Romero * Helianthemum bystropogophyllum Svent. **COMPOSITAE** Andryala crithmifolia Ait. * Argyranthemum lidii Humphries Argyranthemum thalassophylum (Svent.) Hump. Argyranthemum winterii (Svent.) Humphries * *Atractylis arbuscula* Svent. & Michaelis Atractylis preauxiana Schultz. Calendula maderensis DC. Cheirolophus duranii (Burchard) Holub Cheirolophus ghomerytus (Svent.) Holub Cheirolophus junonianus (Svent.) Holub Cheirolophus massonianus (Lowe) Hansen & Sund. Cirsium latifolium Lowe Helichrysum gossypinum Webb Helichrysum monogynum Burtt & Sund. Hypochoeris oligocephala (Svent. & Bramw.) Lack * Lactuca watsoniana Trel. * Onopordum nogalesii Svent. * Onorpordum carduelinum Bolle * *Pericallis hadrosoma* (Svent.) B. Nord. Phagnalon benettii Lowe *Stemmacantha cynaroides* (Chr. Son. in Buch) Ditt Sventenia bupleuroides Font Quer * Tanacetum ptarmiciflorum Webb & Berth **CONVOLVULACEAE** * Convolvulus caputmedusae Lowe * Convolvulus lopezsocasii Svent. * Convolvulus massonii A. Dietr. **CRASSULACEAE** Aeonium gomeraense Praeger Aeonium saundersii Bolle Aichryson dumosum (Lowe) Praeg. Monanthes wildpretii Banares & Scholz Sedum brissemoretii Raymond-Hamet **CRUCIFERAE** * Crambe arborea Webb ex Christ Crambe laevigata DC. ex Christ ** Crambe sventenii *R. Petters ex Bramwell & Sund. * Parolinia schizogynoides Svent. Sinapidendron rupestre (Ait.) Lowe **CYPERACEAE** Carex malato-belizii Raymond **DIPSACACEAE** *Scabiosa nitens *Roemer & J.A. Schultes **ERICACEAE** *Erica scoparia *L. subsp. *azorica *(Hochst.) D.A. Webb **EUPHORBIACEAE** * Euphorbia handiensis Burchard Euphorbia lambii Svent. Euphorbia stygiana H.C. Watson **GERANIACEAE** * Geranium maderense P.F. Yeo **GRAMINEAE** Deschampsia maderensis (Haeck. & Born.) Buschm. *Phalaris maderensis *(Menezes) Menezes **GLOBULARIACEAE** * Globularia ascanii D. Bramwell & Kunkel * Globularia sarcophylla Svent. **LABIATAE** * Sideritis cystosiphon Svent. * Sideritis discolor (Webb ex de Noe) Bolle Sideritis infernalis Bolle Sideritis marmorea Bolle Teucrium abutiloides L'Hér. Teucrium betonicum L'Hér. **LEGUMINOSAE** * Anagyris latifolia Brouss. ex. Willd. Anthyllis lemanniana Lowe * Dorycnium spectabile Webb & Berthel * Lotus azoricus P.W. Ball *Lotus callis-viridis *D. Bramwell & D. H. Davis ** Lotus kunkelii *(E. Chueca) D. Bramwell & al. * Teline rosmarinifolia Webb & Berthel. * Teline salsoloides Arco & Acebes. Vicia dennesiana H.C. Watson **LILIACEAE** * Androcymbium psammophilum Svent. Scilla maderensis Menezes Semele maderensis Costa **LORANTHACEAE** Arceuthobium azoricum Wiens & Hawksw. **MYRICACEAE** * Myrica rivas-martinezii Santos. **OLEACEAE** Jasminum azoricum L. Picconia azorica (Tutin) Knobl. **ORCHIDACEAE** Goodyera macrophylla Lowe **PITTOSPORACEAE** * Pittosporum coriaceum Dryand. ex. Ait. **PLANTAGINACEAE** Plantago malato-belizii Lawalree **PLUMBAGINACEAE** * Limonium arborescens (Brouss.) Kuntze Limonium dendroides Svent. ** Limonium spectabile *(Svent.) Kunkel & Sunding ** Limonium sventenii *Santos & Fernández Galván **POLYGONACEAE** Rumex azoricus Rech. fil. **RHAMNACEAE** Frangula azorica Tutin **BRYOPHYTA** * Echinodium spinosum (Mitt.) Jur. (o) **ROSACEAE** * Bencomia brachystachya Svent. Bencomia sphaerocarpa Svent. * Chamaemeles coriacea Lindl. Dendriopoterium pulidoi Svent. Marcetella maderensis (Born.) Svent. *Prunus lusitanica *L. subsp. *azorica *(Mouillef.) Franco Sorbus maderensis (Lowe) Dode **SANTALACEAE** Kunkeliella subsucculenta Kammer **SCROPHULARIACEAE** * Euphrasia azorica H.C. Watson Euphrasia grandiflora Hochst. in Seub. * Isoplexis chalcantha Svent. & O'Shanahan Isoplexis isabelliana (Webb & Berthel.) Masferrer Odontites holliana (Lowe) Benth. Sibthorpia peregrina L. **SOLANACEAE** * Solanum lidii Sunding **UMBELLIFERAE** *Ammi trifoliatum *(H.C. Watson) Trelease Bupleurum handiense (Bolle) Kunkel Chaerophyllum azoricum Trelease Ferula latipinna Santos *Melanoselinum decipiens *(Schrader & Wendl.) Hoffm. Monizia edulis Lowe Oenanthe divaricata (R. Br.) Mabb. *Sanicula azorica *Guthnick ex Seub. **VIOLACEAE** Viola paradoxa Lowe ##### ROŚLINY NIŻSZE **BRYOPHYTA** * *Echinodium spinosum* (Mitt.) Jur. (o) * *Thamnobryum fernandesii* Sergio (o). ## **ZAŁĄCZNIK  III ** #### **KRYTERIA WYBORU TERENÓW KWALIFIKUJĄCYCH SIĘ DO OKREŚLENIA JAKO TERENY MAJĄCE ZNACZENIE DLA WSPÓLNOTY I WYZNACZENIA JAKO SPECJALNE OBSZARY OCHRONY** ##### ETAP 1: **Ocena na szczeblu krajowym względnego znaczenia terenów dla każdego z typów siedlisk** **przyrodniczych z załącznika I i każdego gatunku z załącznika II (w tym typów siedlisk i gatunków** **o znaczeniu priorytetowym)** A. *Kryteria oceny terenów dla danego typu siedliska przyrodniczego z załącznika I* a) Stopień reprezentatywności typu siedliska przyrodniczego na terenie. b) Obszar terenu obejmujący typ siedliska przyrodniczego w stosunku do całkowitej powierzchni obejmującej typ siedliska przyrodniczego w obrębie terytorium państwa. c) Poziom ochrony struktury i funkcji danego typu siedliska przyrodniczego i możliwości odtworzenia. d) Ocena globalna wartości terenu dla ochrony danego typu siedliska przyrodniczego. B. *Kryteria oceny terenu dla danego gatunku z załącznika II* a) Wielkość i zagęszczenie populacji gatunku żyjącej w obrębie terenu w stosunku do populacji żyjących w obrębie terytorium państwa. b) Poziom ochrony cech siedliska, które są ważne dla danego gatunku i możliwości odbudowy. c) Stopień odizolowania populacji żyjącej w obrębie terenu w stosunku do naturalnego zasięgu gatunku. d) Ocena globalna wartości terenu dla ochrony danego gatunku. C. Na podstawie tych kryteriów Państwa Członkowskie sklasyfikują tereny, które proponują do umieszczenia w wykazachach krajowych, kwalifikujące się do określenia jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty zgodnie z ich względną wartością dla ochrony każdego z typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I lub każdego gatunku z załącznika II. D. Ten wykaz stanowi listę terenów obejmujących typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu priorytetowym i gatunki o znaczeniu priorytetowym, wybranych przez Państwa Członkowskie na podstawie kryteriów zawartych w A i B. ##### ETAP 2: **Ocena znaczenia dla Wspólnoty terenów zamieszczonych w wykazach krajowych** 1. Wszystkie tereny wskazane przez Państwa Członkowskie w etapie 1, które zawierają typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu priorytetowym i/lub gatunki o takim znaczeniu, są uważane za tereny mające znaczenie dla Wspólnoty. 2. Przy ocenie znaczenia dla Wspólnoty innych terenów wymienionych w wykazach Państw Członkowskich, tj. ich udziału w utrzymywaniu lub przywracaniu, we właściwym stanie ochrony, siedliska przyrodniczego wymienionego w załączniku I lub gatunku wymienionego w załączniku II i/lub w spójności *Natury 2000, *zostaną wzięte pod uwagę następujące kryteria: a) względna wartość terenu na poziomie krajowym; b) położenie geograficzne terenu względem tras wędrówek gatunków wymienionych w załączniku II lub przynależność do ciągłego ekosystemu położonego po obu stronach jednej lub więcej granic wewnętrznych Wspólnoty; c) całkowity obszar terenu; d) liczba typów siedlisk przyrodniczych wymienionych w załączniku I lub gatunków wymienionych w załączniku II występujących na terenie; e) globalna wartość ekologiczna terenu dla danych regionów biogeograficznych i/lub dla całego terytorium, o którym mowa w art. 2, w odniesieniu zarówno do charakterystyki lub wyjątkowych aspektów jego cech, jak i sposobu, w jaki są połączone. ## **ZAŁĄCZNIK  IV  ****^13** ### **GATUNKI ROŚLIN I ZWIERZĄT BEDĄCE PRZEDMIOTEM ZAINTERESOWANIA****WSPÓLNOTY, KTÓRE WYMAGAJĄ ŚCISŁEJ OCHRONY** Gatunki wyliczone w niniejszym załączniku określone są poprzez: - nazwę gatunku lub podgatunku, lub - grupę gatunków należących do wyższego taksonu lub do wyznaczonej części tego taksonu. Skrót "spp." po nazwie rodziny lub rodzaju oznacza wszystkie gatunki należące do tej rodziny lub rodzaju. ### (a)***ZWIERZĘTA*** #### *KRĘGOWCE* ##### SSAKI **INSECTIVORA** Erinaceidae Erinaceus algirus Soricidae *Crocidura canariensis* Crocidura sicula Talpidae *Galemys pyrenaicus* **MICROCHIROPTERA** Wszystkie gatunki **MEGACHIROPTERA** Pteropodidae *Rousettus aegyptiacus* RODENTIA Gliridae Wszystkie gatunki z wyjątkiem *Glis glis *oraz *Eliomys quercinus* Sciuridae *Marmota marmota latirostris* *Pteromys volans (Sciuropterus russicus)* *Spermophilus citellus (Citellus citellus)* *Spermophilus suslicus (Citellus suslicus)* Sciurus anomalus Castoridae *Castor fiber *(z wyjątkiem populacji estońskich, łotewskich, litewskich, polskich, fińskich oraz szwedzkich) Cricetidae *Cricetus cricetus *(z wyjątkiem populacji węgierskich) Mesocricetus newtoni Microtidae *Dinaromys bogdanovi* *Microtus cabrerae* *Microtus oeconomus arenicola* *Microtus oeconomus mehelyi* Microtus tatricus Zapodidae *Sicista betulina* Sicista subtilis Hystricidae *Hystrix cristata* CARNIVORA Canidae *Alopex lagopus* *Canis lupus *(z wyjątkiem populacji greckich na północ od 39 równoleżnika; populacje estońskie; populacje hiszpańskie na północ od Duero; populacje bułgarskie, łotewskie, litewskie, polskie, słowackie oraz populacje fińskie w ramach obszaru zarządzania populacją reniferów określoną w ust. 2 fińskiej ustawy nr 848/90 z dnia 14 września 1990 r. o zarządzaniu populacją reniferów) Ursidae *Ursus arctos* Mustelidae *Lutra lutra* *Mustela eversmanii* *Mustela lutreola* Vormela peregusna Felidae *Felis silvestris* *Lynx lynx *(z wyjątkiem populacji estońskiej) Lynx pardinus Phocidae *Monachus monachus* *Phoca hispida saimensis* **ARTIODACTYLA** Cervidae *Cervus elaphus corsicanus* Bovidae *Bison bonasus* *Capra aegagrus (populacje naturalne)* *Capra pyrenaica pyrenaica* *Ovis gmelini musimon (Ovis ammon musimon) (populacje* *naturalne - Korsyka i Sardynia)* *Ovis orientalis ophion (Ovis gmelini ophion)* *Rupicapra pyrenaica ornata (Rupicapra rupicapra ornata)* *Rupicapra rupicapra balcanica* *Rupicapra rupicapra tatrica* **CETACEA** Wszystkie gatunki ##### **GADY** **TESTUDINATA** *Testudinidae* *Testudo graeca* *Testudo hermanni* *Testudo marginata* Cheloniidae *Caretta caretta* *Chelonia mydas* *Lepidochelys kempii* *Eretmochelys imbricata* Dermochelyidae *Dermochelys coriacea* Emydidae *Emys orbicularis* *Mauremys caspica* *Mauremys leprosa* **SAURIA** Lacertidae *Algyroides fitzingeri* *Algyroides marchi* *Algyroides moreoticus* *Algyroides nigropunctatus* *Dalmatolacerta oxycephala* *Dinarolacerta mosorensis* *Gallotia atlantica* *Gallotia galloti* *Gallotia galloti insulanagae* *Gallotia simonyi* *Gallotia stehlini* *Lacerta agilis* *Lacerta bedriagae* *Lacerta bonnali (Lacerta monticola)* *Lacerta monticola* *Lacerta danfordi* *Lacerta dugesi* *Lacerta graeca* *Lacerta horvathi* *Lacerta schreiberi* *Lacerta trilineata* *Lacerta viridis* *Lacerta vivipara pannonica* *Ophisops elegans* *Podarcis erhardii* *Podarcis filfolensis* *Podarcis hispanica atrata* *Podarcis lilfordi* *Podarcis melisellensis* *Podarcis milensis* *Podarcis muralis* *Podarcis peloponnesiaca* *Podarcis pityusensis* *Podarcis sicula* *Podarcis taurica* *Podarcis tiliguerta* *Podarcis wagleriana* Scincidae *Ablepharus kitaibelii* *Chalcides bedriagai* *Chalcides ocellatus* *Chalcides sexlineatus* *Chalcides simonyi (Chalcides occidentalis)* *Chalcides viridianus* *Ophiomorus punctatissimus* Gekkonidae *Cyrtopodion kotschyi* *Phyllodactylus europaeus* *Tarentola angustimentalis* *Tarentola boettgeri* *Tarentola delalandii* *Tarentola gomerensis* Agamidae *Stellio stellio* Chamaeleontidae *Chamaeleo chamaeleon* Anguidae *Ophisaurus apodus* **OPHIDIA** Colubridae *Coluber caspius* *Coluber cypriensis* *Coluber hippocrepis* *Coluber jugularis* *Coluber laurenti* *Coluber najadum* *Coluber nummifer* *Coluber viridiflavus* *Coronella austriaca* *Eirenis modesta* *Elaphe longissima* *Elaphe quatuorlineata* *Elaphe situla* *Natrix natrix cetti* *Natrix natrix corsa* *Natrix natrix cypriaca* *Natrix tessellata* *Telescopus falax* Viperidae *Vipera ammodytes* *Macrovipera schweizeri (Vipera lebetina schweizeri)* *Vipera seoanni (*z wyjątkiem populacji hiszpańskich*)* *Vipera ursinii* *Vipera xanthina* Boidae *Eryx jaculus* ##### PŁAZY **CAUDATA** Salamandridae *Chioglossa lusitanica* *Euproctus asper* *Euproctus montanus* *Euproctus platycephalus* *Mertensiella luschani (Salamandra luschani)* Salamandra atra *Salamandra aurorae* *Salamandra lanzai* *Salamandrina terdigitata* *Triturus carnifex (Triturus cristatus carnifex)* *Triturus cristatus (Triturus cristatus cristatus)* *Triturus italicus* *Triturus karelinii (Triturus cristatus karelinii)* *Triturus marmoratus* *Triturus montandoni* *Triturus vulgaris ampelensis* Proteidae *Proteus anguinus* Plethodontidae *Hydromantes (Speleomantes) ambrosii* *Hydromantes (Speleomantes) flavus* *Hydromantes (Speleomantes) genei* *Hydromantes (Speleomantes) imperialis* *Hydromantes (Speleomantes) strinatii (Hydromantes* *(Speleomantes) italicus)* *Hydromantes (Speleomantes) supramontis* **ANURA** Discoglossidae *Alytes cisternasii* *Alytes muletensis* *Alytes obstetricans* *Bombina bombina* *Bombina variegata* *Discoglossus galganoi (w tym Discoglossus *"*jeanneae*"*)* *Discoglossus montalentii* *Discoglossus pictus* *Discoglossus sardus* Ranidae *Rana arvalis* *Rana dalmatina* *Rana graeca* *Rana iberica* *Rana italica* *Rana latastei* *Rana lessonae* Pelobatidae *Pelobates cultripes* *Pelobates fuscus* *Pelobates syriacus* Bufonidae *Bufo calamita* *Bufo viridis* Hylidae *Hyla arborea* *Hyla meridionalis* *Hyla sarda* ##### RYBY ACIPENSERIFORMES Acipenseridae *Acipenser naccarii* *Acipenser sturio* SALMONIFORMES Coregonidae *Coregonus oxyrhynchus* (anadromiczne populacje w niektórych sektorach Morza Północnego, z wyjątkiem populacji fińskich) **CYPRINIFORMES** Cyprinidae *Anaecypris hispanica* *Phoxinus percnurus* ATHERINIFORMES Cyprinodontidae *Valencia hispanica* **PERCIFORMES** Percidae *Gymnocephalus baloni* *Romanichthys valsanicola* *Zingel asper* ### BEZKRĘGOWCE ##### STAWONOGI **CRUSTACEA** Isopoda *Armadillidium ghardalamensis* **INSECTA** Coleoptera *Bolbelasmus unicornis* *Buprestis splendens* *Carabus hampei* *Carabus hungaricus* *Carabus olympiae* *Carabus variolosus* *Carabus zawadszkii* *Cerambyx cerdo* *Cucujus cinnaberinus* *Dorcadion fulvum cervae* *Duvalius gebhardti* *Duvalius hungaricus* *Dytiscus latissimus* *Graphoderus bilineatus* *Leptodirus hochenwarti* *Pilemia tigrina* *Osmoderma eremita* *Phryganophilus ruficollis* *Probaticus subrugosus* *Propomacrus cypriacus* *Pseudogaurotina excellens* *Pseudoseriscius cameroni* *Pytho kolwensis* *Rosalia alpina* Lepidoptera *Apatura metis* *Arytrura musculus* *Catopta thrips* *Chondrosoma fiduciarium* *Coenonympha hero* *Coenonympha oedippus* *Colias myrmidone* *Cucullia mixta* *Dioszeghyana schmidtii* *Erannis ankeraria* *Erebia calcaria* *Erebia christi* *Erebia sudetica* *Eriogaster catax* *Fabriciana elisa* *Glyphipterix loricatella* *Gortyna borelii lunata* *Hypodryas maturna* *Hyles hippophaes* *Leptidea morsei* *Lignyoptera fumidaria* *Lopinga achine* *Lycaena dispar* *Lycaena helle* *Maculinea arion* *Maculinea nausithous* *Maculinea teleius* *Melanargia arge* *Nymphalis vaualbum* *Papilio alexanor* *Papilio hospiton* *Parnassius apollo* *Parnassius mnemosyne* *Phyllometra culminaria* *Plebicula golgus* *Polymixis rufocincta isolata* *Polyommatus eroides* *Proserpinus proserpina* *Proterebia afra dalmata* *Pseudophilotes bavius* *Xylomoia strix* *Zerynthia polyxena* Mantodea *Apteromantis aptera* Odonata *Aeshna viridis* *Cordulegaster heros* *Cordulegaster trinacriae* *Gomphus graslinii* *Leucorrhinia albifrons* *Leucorrhinia caudalis* *Leucorrhinia pectoralis* *Lindenia tetraphylla* *Macromia splendens* *Ophiogomphus cecilia* *Oxygastra curtisii* *Stylurus flavipes* *Sympecma braueri* Orthoptera *Baetica ustulata* *Brachytrupes megacephalus* *Isophya costata* *Isophya harzi* *Isophya stysi* *Myrmecophilus baronii* *Odontopodisma rubripes* *Paracaloptenus caloptenoides* *Pholidoptera transsylvanica* *Saga pedo* *Stenobothrus (Stenobothrodes) eurasius* **ARACHNIDA** Araneae *Macrothele calpeiana* ##### MIĘCZAKI **GASTROPODA** *Anisus vorticulus* *Caseolus calculus* *Caseolus commixta* *Caseolus sphaerula* *Chilostoma banaticum* *Discula leacockiana* *Discula tabellata* *Discula testudinalis* *Discula turricula* *Discus defloratus* *Discus guerinianus* *Elona quimperiana* *Geomalacus maculosus* *Geomitra moniziana* *Gibbula nivosa* *Hygromia kovacsi* *Idiomela (Helix) subplicata* *Lampedusa imitatrix* *Lampedusa melitensis* *Leiostyla abbreviata* *Leiostyla cassida* *Leiostyla corneocostata* *Leiostyla gibba* *Leiostyla lamellosa* *Paladilhia hungarica* *Patella ferruginea* *Sadleriana pannonica* *Theodoxus prevostianus* *Theodoxus transversalis* **BIVALVIA** Anisomyaria *Lithophaga lithophaga* *Pinna nobilis* Unionoida *Margaritifera auricularia* *Unio crassus* Dreissenidae *Congeria kusceri* ECHINODERMATA Echinoidea *Centrostephanus longispinus* ### (b)***ROŚLINY*** Załącznik IV lit. b) obejmuje wszystkie gatunki roślin wymienione w załączniku II lit. b)^(1) plus gatunki wymienione poniżej: **PTERIDOPHYTA** **ASPLENIACEAE** *Asplenium hemionitis L.* **ANGIOSPERMAE** **AGAVACEAE** *Dracaena draco* (L.) L. **AMARYLLIDACEAE** *Narcissus longispathus Pugsley* *Narcissus triandrus L.* **BERBERIDACEAE** *Berberis maderensis* Lowe **CAMPANULACEAE** *Campanula morettiana* Reichenb. *Physoplexis comosa *(L.) Schur. **CARYOPHYLLACEAE** *Moehringia fontqueri* Pau **COMPOSITAE** *Argyranthemum pinnatifidum* (L.f.) Lowe subsp. *succulentum* (Lowe) C. J. Humphries Helichrysum sibthorpii Rouy *Picris willkommii* (Schultz Bip.) Nyman Santolina elegans Boiss. ex DC. Senecio caespitosus Brot. *Senecio lagascanus* DC. subsp. *lusitanicus* (P. Cout.) Pinto da Silva *Wagenitzia lancifolia* (Sieber ex Sprengel) Dostal **CRUCIFERAE** *Murbeckiella sousae* Rothm. **EUPHORBIACEAE** *Euphorbia nevadensis* Boiss. & Reuter **GESNERIACEAE** *Jankaea heldreichii* (Boiss.) Boiss. *Ramonda serbica* Pancic **IRIDACEAE** *Crocus etruscus* Parl. *Iris boissieri* Henriq. *Iris marisca* Ricci & Colasante **LABIATAE** *Rosmarinus tomentosus* Huber-Morath & Maire *Teucrium charidemi* Sandwith *Thymus capitellatus* Hoffmanns. & Link *Thymus villosus* L. subsp. villosus L. **LILIACEAE** *Androcymbium europaeum* (Lange) K. Richter *Bellevalia hackelli* Freyn *Colchicum corsicum* Baker *Colchicum cousturieri* Greuter *Fritillaria conica* Rix *Fritillaria drenovskii* Degen & Stoy. *Fritillaria gussichiae* (Degen & Doerfler) Rix *Fritillaria obliqua* Ker-Gawl. *Fritillaria rhodocanakis* Orph. ex Baker *Ornithogalum reverchonii* Degen & Herv.-Bass. *Scilla beirana* Samp. *Scilla odorata* Link **ORCHIDACEAE** *Ophrys argolica* Fleischm. *Orchis scopulorum* Simsmerh. *Spiranthes aestivalis* (Poiret) L.C.M. Richard **PRIMULACEAE** *Androsace cylindrica* DC. *Primula glaucescens* Moretti *Primula spectabilis* Tratt. **RANUNCULACEAE** *Aquilegia alpina* L. **SAPOTACEAE** *Sideroxylon marmulano* Banks ex Lowe **SAXIFRAGACEAE** *Saxifraga cintrana* Kuzinsky ex Willk. *Saxifraga portosanctana* Boiss. *Saxifraga presolanensis* Engl. *Saxifraga valdensis* DC. *Saxifraga vayredana* Luizet **SCROPHULARIACEAE** *Antirrhinum lopesianum* Rothm. *Lindernia procumbens* (Krocker) Philcox **SOLANACEAE** *Mandragora officinarum* L. **THYMELAEACEAE** *Thymelaea broterana* P. Cout. **UMBELLIFERAE** *Bunium brevifolium* Lowe **VIOLACEAE** *Viola athois* W. Becker *Viola cazorlensis* Gandoger ______ ^(1) Z wyjątkiem mszaków w załączniku II lit. b). ## **ZAŁĄCZNIK  V  ****^14** #### **GATUNKI ZWIERZĄT I ROSLIN BĘDĄCE PRZEDMIOTEM ZAINTERESOWANIA WSPÓLNOTY, KTÓRYCH POZYSKIWANIE ZE STANU DZIKIEGO I EKSPLOATACJA MOŻE PODLEGAĆ DZIAŁANIOM W ZAKRESIE ZARZĄDZANIA** ##### Gatunki wyliczone w niniejszym załączniku określone są poprzez: – nazwę gatunku lub podgatunku, lub – przez grupę gatunków należących do wyższego taksonu lub do wyznaczonej części tego taksonu. Skrót "spp." po nazwie rodziny lub rodzaju oznacza wszystkie gatunki należące do tej rodziny lub rodzaju. ## (a)***ZWIERZĘTA*** ### KRĘGOWCE #### **SSAKI** **RODENTIA** Castoridae *Castor fiber *(populacje fińskie, szwedzkie, łotewskie,litewskie, estońskie oraz polskie) *Cricetidae* *Cricetus cricetus *(populacje węgierskie) **CARNIVORA** *Canidae* *Canis aureus* *Canis lupus *(populacje hiszpańskie na północ od Duero, populacje greckie na północ od 39 równoleżnika, populacje fińskie w ramach obszaru zarządzania populacją reniferów określoną w ust. 2 fińskiej ustawy nr 848/90 z dnia 14 września 1990 r. o zarządzaniu populacją reniferów, populacje bułgarskie, łotewskie,litewskie, estońskie, polskie i słowackie) Mustelidae *Martes martes* *Mustela putorius* Felidae *Lynx lynx *(populacje estońskie) Phocidae Wszystkie gatunki niewymienione w załączniku IV Viverridae *Genetta genetta* *Herpestes ichneumon* **DUPLICIDENTATA** Leporidae *Lepus timidus* **ARTIODACTYLA** Bovidae *Capra ibex* *Capra pyrenaica (*z wyjątkiem *Capra pyrenaica pyrenaica)* *Rupicapra rupicapra (*z wyjątkiem *Rupicapra rupicapra* *balcanica, Rupicapra rupicapra ornata *oraz *Rupicapra rupicapra* *tatrica)* #### **PŁAZY** ANURA Ranidae *Rana esculenta* *Rana perezi* *Rana ridibunda* *Rana temporaria* #### **RYBY** PETROMYZONIFORMES Petromyzonidae *Lampetra fluviatilis* *Lethenteron zanandrai* ACIPENSERIFORMES Acipenseridae Wszystkie gatunki niewymienione w załączniku IV CLUPEIFORMES Clupeidae *Alosa *spp. SALMONIFORMES Salmonidae *Thymallus thymallus* *Coregonus *spp. *(*z wyjątkiem *Coregonus oxyrhynchus *- anadromicznych populacji w niektórych sektorach Morza Północnego*)* *Hucho hucho* *Salmo salar *(tylko w wodach słodkich) CYPRINIFORMES Cyprinidae *Aspius aspius* *Barbus *spp. *Pelecus cultratus* *Rutilus friesii meidingeri* *Rutilus pigus* SILURIFORMES Siluridae *Silurus aristotelis* PERCIFORMES Percidae *Gymnocephalus schraetzer* *Zingel zingel* *BEZKRĘGOWCE* **COELENTERATA** CNIDARIA *Corallium rubrum* **MOLLUSCA** GASTROPODA - STYLOMMATOPHORA *Helix pomatia* BIVALVIA - UNIONOIDA Margaritiferidae *Margaritifera margaritifera* Unionidae *Microcondylaea compressa* *Unio elongatulus* **ANNELIDA** HIRUDINOIDEA - ARHYNCHOBDELLAE Hirudinidae *Hirudo medicinalis* **ARTHROPODA** CRUSTACEA - DECAPODA Astacidae *Astacus astacus* *Austropotamobius pallipes* *Austropotamobius torrentium* Scyllaridae *Scyllarides latus* INSECTA - LEPIDOPTERA Saturniidae *Graellsia isabellae* ## (b)***ROŚLINY*** #### **ALGI** RHODOPHYTA CORALLINACEAE *Lithothamnium coralloides *Crouan frat. *Phymatholithon calcareum *(Poll.) Adey & McKibbin **LICHENES** CLADONIACEAE *Cladonia *L. subgenus *Cladina *(Nyl.) Vain. **BRYOPHYTA** MUSCI LEUCOBRYACEAE *Leucobryum glaucum *(Hedw.) AAngstr. SPHAGNACEAE *Sphagnum *L. spp. (z wyjątkiem *Sphagnum pylaisii *Brid.) **PTERIDOPHYTA** *Lycopodium *spp. **ANGIOSPERMAE** AMARYLLIDACEAE *Galanthus nivalis *L. *Narcissus bulbocodium *L. *Narcissus juncifolius *Lagasca **COMPOSITAE** *Arnica montana *L. *Artemisia eriantha *Tem *Artemisia genipi *Weber *Doronicum plantagineum *L. subsp. *tournefortii *(Rouy) P. Cout. *Leuzea rhaponticoides *Graells **CRUCIFERAE** *Alyssum pintadasilvae *Dudley. *Malcolmia lacera *(L.) DC. subsp. *graccilima *(Samp.) Franco *Murbeckiella pinnatifida *(Lam.) Rothm. subsp. *herminii *(Rivas-Martinez) Greuter & Burdet **GENTIANACEAE** *Gentiana lutea *L. **IRIDACEAE** *Iris lusitanica *Ker-Gawler **LABIATAE** *Teucrium salviastrum *Schreber subsp. *salviastrum *Schreber **LEGUMINOSAE** *Anthyllis lusitanica *Cullen & Pinto da Silva *Dorycnium pentaphyllum *Scop. subsp. *transmontana *Franco *Ulex densus *Welw. ex Webb. **LILIACEAE** *Lilium rubrum *Lmk *Ruscus aculeatus *L. **PLUMBAGINACEAE** *Armeria sampaio *(Bernis) Nieto Feliner **ROSACEAE** *Rubus genevieri *Boreau subsp. *herminii *(Samp.) P. Cout. **SCROPHULARIACEAE** *Anarrhinum longipedicelatum *R. Fernandes *Euphrasia mendonçae *Samp. *Scrophularia grandiflora *DC. subsp. *grandiflora *DC. *Scrophularia berminii *Hoffmanns & Link *Scrophularia sublyrata *Brot. ## **ZAŁĄCZNIK  VI ** ### **ZABRONIONE METODY I ŚRODKI CHWYTANIA I ZABIJANIA ORAZ ŚRODKI TRANSPORTU** a) #### **Środki niedziałające selektywnie** #### SSAKI – Oślepione lub okaleczone zwierzęta używane jako wabiki – Urządzenia do rejestracji na taśmach magnetycznych – Urządzenia elektryczne lub elektroniczne, które mogą zabijać lub ogłuszać – Sztuczne źródła światła – Lustra i inne urządzenia oślepiające – Urządzenia do oświetlania celów – Noktowizyjne urządzenia strzeleckie, zawierające elektroniczne urządzenia powiększające oraz przetwarzające obraz – Materiały wybuchowe – Sieci niedziałające selektywnie zgodnie z ich zasadami i warunkami zastosowania – Pułapki niedziałające selektywnie zgodnie z ich zasadami i warunkami zastosowania – Kusze – Trucizny lub przynęty zatrute albo zawierające środki usypiające – Zadymianie i używanie gazu – Automatyczna lub półautomatyczna broń palna z magazynkiem mieszczącycm więcej niż dwie serie amunicji #### RYBY – Trucizna – Materiały wybuchowe b) ### **Środki transportu** – Samoloty – Pojazdy silnikowe w ruchu ^1 Motyw zmieniony przez pkt 1 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). ^2 Art. 1 lit. c) zmieniona przez pkt 2 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). ^3 Art. 1 lit. c) ppkt iii): - zmieniony przez art. 29 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/29) z dniem 1 stycznia 1995 r. - zmieniony przez art. 20 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.03.236.33) z dniem 1 maja 2004 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.363.368) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 stycznia 2007 r. ^4 Art. 1 lit. g) zmieniona przez pkt 3 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). ^5 Art. 2 ust. 2 zmieniony przez pkt 4 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). ^6 Art. 4 ust. 2: - zmieniony przez art. 20 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.03.236.33) z dniem 1 maja 2004 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.363.368) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 stycznia 2007 r. ^7 Art. 8 ust. 4 zmieniony przez sprostowanie z dnia 31 marca 2021 r. (Dz.U.UE.L.2021.111.35). ^8 Art. 8 ust. 5 zmieniony przez sprostowanie z dnia 31 marca 2021 r. (Dz.U.UE.L.2021.111.35). ^9 Art. 20 zmieniony przez art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1882/2003 z dnia 29 września 2003 r. (Dz.U.UE.L.03.284.1) zmieniającego nin. dyrektywę z dniem 20 listopada 2003 r. ^10 Art. 21 zmieniony przez art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1882/2003 z dnia 29 września 2003 r. (Dz.U.UE.L.03.284.1) zmieniającego nin. dyrektywę z dniem 20 listopada 2003 r. ^11 Załącznik I: - zmieniony przez pkt 5-7 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). - zmieniony przez art. 29 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/29) z dniem 1 stycznia 1995 r. Zmiany nie zostały naniesione na tekst ze względu na swą bezprzedmiotowość. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 97/62/WE z dnia 27 października 1997 r. (Dz.U.UE.L.97.305.42) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 28 listopada 1997 r. - zmieniony przez art. 20 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.03.236.33) z dniem 1 maja 2004 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.363.368) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 stycznia 2007 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U.UE.L.13.158.193) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 lipca 2013 r. ^12 Załącznik II: - zmieniony przez pkt 8 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). - zmieniony przez art. 29 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/29) z dniem 1 stycznia 1995 r. Zmiany nie zostały naniesione na tekst ze względu na swą bezprzedmiotowość. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 97/62/WE z dnia 27 października 1997 r. (Dz.U.UE.L.97.305.42) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 28 listopada 1997 r. - zmieniony przez art. 20 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.03.236.33) z dniem 1 maja 2004 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.363.368) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 stycznia 2007 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U.UE.L.13.158.193) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 lipca 2013 r. ^13 Załącznik IV: - zmieniony przez pkt 9 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). - zmieniony przez art. 29 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/29) z dniem 1 stycznia 1995 r. Zmiany nie zostały naniesione na tekst ze względu na swą bezprzedmiotowość. - zmieniony przez art. 20 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.03.236.33) z dniem 1 maja 2004 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.363.368) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 stycznia 2007 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r. (Dz.U.UE.L.13.158.193) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 lipca 2013 r. ^14 Załącznik V: - zmieniony przez pkt 10 sprostowania z dnia 23 sierpnia 2007 r. (Dz.U.UE.L.07.218.15). - zmieniony przez art. 29 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/29) z dniem 1 stycznia 1995 r. Zmiany nie zostały naniesione na tekst ze względu na swą bezprzedmiotowość. - zmieniony przez art. 20 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.03.236.33) z dniem 1 maja 2004 r. - zmieniony przez art. 1 dyrektywy nr 2006/105/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.363.368) zmieniającej nin. dyrektywę z dniem 1 stycznia 2007 r. *© Unia Europejska, http://eur-lex.europa.eu/ Za autentyczne uważa się wyłącznie dokumenty Unii Europejskiej opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europej*